بازدید
1736
آخرین بروزرسانی: 1398/06/04
خلاصه پرسش
در کدام یک از آیات قرآن به وقف اموال اشاره شده است؟ آیا سنت وقف از دین زرتشت به ارث رسیده است؟
پرسش
در کدام یک از آیات قرآن به وقف اموال اشاره شده است؟ آیا صحت دارد وقف از دین زردشت بین مسلمان رواج یافت است؟
پاسخ اجمالی

قرآن کریم، در موارد فراوانی انجام هر عمل نیک و صالحی را پسندیده و بدان توصیه فرموده و انجام دهنده آن‌را دارای اجر و پاداش دانسته است:

  1. «وَ بَشِّرِ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أَنَّ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِی مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ...»؛[1] به کسانى که ایمان آورده‏اند و عمل صالح دارند، بشارت ده، که باغ‌هایى از بهشت براى آنها است، که نهرها از زیر درختانش جارى است.
  2. «وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ أُولئِک أَصْحابُ الْجَنَّةِ هُمْ فِیها خالِدُونَ»؛[2] و آنها که ایمان آورده‏‌اند و اعمال صالح انجام داده‌‏اند اهل بهشت‌اند و همیشه در آن خواهند ماند.
  3. «وَ أَمَّا الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَیوَفِّیهِمْ أُجُورَهُمْ وَ اللَّهُ لا یحِبُّ الظَّالِمِینَ»؛[3] و اما آنها که ایمان آوردند، و اعمال صالح انجام دادند، خداوند پاداش آنان را به طور کامل خواهد داد، و خداوند، ستم‌کاران را دوست نمی‌دارد.

از طرفی نهاد وقف، مانند نهاد وصیت بوده و به خودی خود ارزش و یا ضد ارزش نیست و بستگی به این دارد که موقوف له چه چیزی باشد. از این رو اگر موقوف له چیزی باشد که – مانند کمک به فقرا، بیماران، گسترش دانش، انجام عبادات دینی و ... - در اسلام بدان توصیه شده  باشد، این وقف - که تنها به عنوان یک ابزار عمل می‌کند - با توجه به آن عمل نیک دارای ارزش خواهد شد؛ به عبارت دیگر هر ابزار مباحی که انجام یک عمل ارزشی را به دنبال داشته باشد - بدون توجه به آن‌که منشأش از کجا بوده - از باب مقدمه بودن، خود دارای نوعی ارزش خواهد شد و از این‌رو است که وقف - با آن‌که صراحتاً در قرآن کریم از آن یاد نشده - در روایات معصومان(ع) مورد پذیرش قرار گرفته و بدان توصیه شده است[4] زیرا رویکرد کلی اسلام آن بود که رفتارهای مثبت را – از هر کجا که باشد – تأیید نماید و از این رو حتی برخی رفتارهای مثبت زمان جاهلیت نیز توسط اسلام تأیید شده که احکام امضایی[5] ناظر به همین امر می‌باشند.

برخی روایات وقف از این قرارند:

  1. پیامبر(ص): «... هر کس چاهى براى آب حفر کند تا به آب رسد و آن‌را به مسلمانان ببخشد و یا وقف‏ آنها کند، براى او به اندازه هر کسی که از آن آب وضو گرفته و نماز بخواند ثواب‏ است، و نیز به شماره موى بدن هر انسان یا چهار پا یا درنده و یا پرنده‏اى که از آن استفاده کرده و می‌کند، براى او ثواب آزاد نمودن هزار بنده باشد، و در روز قیامت به عدد ستارگان آسمان مردمى به شفاعت او بر حوض قدس وارد شوند...».[6]
  2. امام صادق(ع): «شش چیز است که مؤمن پس از مرگ هم از آنها بهره‏مند مى‏شود: فرزند شایسته‏اى که براى پدر آمرزش بطلبد و قرآنى که از آن او باشد و مورد استفاده دیگران قرار گیرد و چاه آبى که حفر کرده و درختى که می‌نشاند و چشمه آبى که در راه خدا جارى می‌کند و روش نیکى که از او به یادگار مانده و دیگران از او پیروی می‌کنند».[7]

با تمام آنچه گفته شد و این‌که اصراری نیست که حتماً دین اسلام باید ایجاد کننده یک سنت نیک باشد تا از آن پیروی شود، اما باید گفت این‌که سنت وقف ابتدا توسط دین زرتشت ایجاد شده و در ادامه به سایر جوامع گسترش یافته است،‌ ادعایی است که باید جداگانه اثبات شود.

 

[1]. بقره 25.

[2]. بقره 82.

[3]. آل عمران 57

[4]. «صدقات امام علی(ع)»، 101541؛ «موقوفات حضرت فاطمه زهرا(س»، 32135؛ «وقف و شرایط آن»، 51376.

[5]. «ملاک احکام تأسیسی و امضائی»، 46116.

[6]. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 291 – 292، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.

[7]. شیخ صدوق، خصال، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج 1، ص 323، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1362ش.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902085 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565782 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    491620 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425291 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405231 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374013 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360134 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344920 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325283 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315772 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...