بازدید
1453
آخرین بروزرسانی: 1398/07/16
خلاصه پرسش
فردی که به هر دلیل، توفیق تهجّد و خواندن نماز شب را ندارد، آیا راه دیگری برای او وجود ندارد که به پاداش‌های شب‌زنده‌داری و عبادت در سحرگاهان دست یابد؟!
پرسش
آیا خداوند فیوضاتی را که در اثر خواندن نماز شب به کسی می‌دهد، آن فیوضات را در اثر انجام فعالیت دیگری هم خواهد داد؟
پاسخ اجمالی

تهجد و شب زنده‌داری از امور بنیادین در سفر معنوی است که در حالت عادّی، هیچ جایگزین دیگری ندارد:

«إِنَّ ناشِئَةَ اللَّیْلِ هِیَ أَشَدُّ وَطْئاً وَ أَقْوَمُ قیلاً»؛[1] قطعاً برخاستن شب، رنجش بیشتر و گفتار [در آن هنگام‏] راستین‏تر است.[2]

در این زمینه امام حسن عسکری(ع) فرمود: «رسیدن به خداوند، سفرى است که جز با شب زنده‌دارى نمی‌توان بدان دست یافت».[3]

از این‌رو تا آن‌جا که ممکن است نباید به دنبال جایگزینی برای تهجّد باشیم.

با این وجود اما، اسلام دین منعطفی است و اگر واقعاً و بدون بهانه‌تراشی و تن‌پروری، شرایطی پیش‌آید که فرد ناچار باشد که این مستحب مؤکد را ترک کند، این‌گونه نیست که یک بنده خالص خدا نتواند به پاداش شب‌زنده‌داران دست یابد و مطمئناً خدا از فضلش به او خواهد بخشید:

  1. بیماری: فردی که سابقاً اهل تهجد بود، اگر به دلیل بیماری سختی نتواند عبادت و شب‌زنده داری را مانند گذشته ادامه دهد، هم‌چنان از متهجّدان به شمار خواهد آمد:

پیامبر اسلام(ص) در این زمینه می‌فرماید:

برای بیمار چهار امتیاز وجود دارد: « ... پروردگار به فرشته نویسنده اعمال او  دستور می‌دهد تا (پاداش) هر کار نیکى که در حال تندرستى انجام مى‏داد، در حال بیمارى‌اش نیز برای او در نظر بگیرد ...».[4]

  1. نیّت: اگر شخصی صادقانه تصمیم داشته باشد که به تهجّد بپردازد، اما با این وجود از خواب بیدار نشود، بی‌پاداش نخواهد بود. امام صادق(ع) در این زمینه می‌فرماید: «هرگاه مؤمن در طول روز نیت کند که نماز شب بخواند، اما خواب بر او غلبه یابد و نتواند که نماز شب بخواند، خداوند(پاداش) آن نماز را برای او خواهد نگاشت و نفس او را تسبیح و خواب او را صدقه به حساب می‌آورد».[5]
  2. اضطرار: در تکمیل بند قبلی اگر فردی برای کسب درآمد حداقلّی که جهت نفقه خانواده بر او واجب است( و یا برای انجام هر واجب دیگری) ناچار باشد تمام روز و ابتدای شب را بیدار باشد؛ و از این‌جهت امکان تهجّد برای او فراهم نشده و یا آن‌که در صورت شب‌زنده‌داری در فردای آن روز از کاری که موظّف به انجام آن است، کم گذاشته؛ و از این‌رو مرتکب گناه شود، چنین فردی در صورتی که دیگر رفتارهایش در مسیر درست و خدایی باشد و مشخص باشد که در صورت فقدان موانع به تهجّد خواهد پرداخت، هیچ بعید نیست که پروردگار، فضیلت تهجد را برای او نیز منظور دارد.[6]

البته شیطان به دنبال آن است که انسان را از تهجّد بازدارد و شاید با این بهانه که تو مشمول یکی از موارد فوق هستی، او را از این پاداش بزرگ بازدارد، پس با توجه این موضوع باید دقّت کرد که آنچه گفته شد را بهانه‌‌ای برای ترک تهجد قرار داد.

 

[1]. مزمل 6.

[2]. «اهمیت و آثار نماز شب و حکم قضاء آن»، 2859؛ «کیفیت نماز شب»، 5832؛ «قضای نماز شب»، 34528؛ «خواندن نماز شب؛ از صفات شیعه بودن»، 35773؛ «عبادت در تاریکی شب»، 41320.

[3]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج 75، ص 380، بیروت، مؤسسة الطبع و النشر، چاپ اول، 1410ق.

[4]. شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 193، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.

[5]. شیخ صدوق، علل الشرائع، ج 2، ص 524، قم، کتاب فروشی داوری، چاپ اول، 1385ش.

[6]. ر. ک: بحار الأنوار، ج ‏67، ص 190.

نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    897710 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    560683 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    468915 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    422531 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    400624 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    372672 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    355713 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    337586 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    322128 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    313986 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...