جستجوی پیشرفته
بازدید
1465
آخرین بروزرسانی: 1401/09/05
خلاصه پرسش
حیثیت تقییدی به چه معنا است؟
پرسش
حیثیت تقییدی به چه معنا است؟
پاسخ اجمالی

هنگامی که می‌گوییم موضوعی به واسطه‌ی حیثیت تقییدی به وصفی متصف می‌شود، یا محمولی بر آن حمل می‌گردد، بر خلاف حیثیت تعلیلی، آنچه در حقیقت و بالذات به آن وصف یا محمول متصف می‌شود، خود موضوع نیست، بلکه موضوع همواره ثانیاً و بالعرض به آن وصف متصف خواهد بود. به بیان دیگر، امری در نسبت‌دادن وصف به موضوع مورد نظر، نقش واسطه دارد و در حقیقت این واسطه است که به وصف مورد نظر متصف می‌شود و به واسطه‌ی این اتصاف حقیقی و نیز ارتباطی که موضوع با امر(واسطه) دارد، موضوع در مرحله دوم و بالعرض به وصف مورد نظر متصف می‌شود.

برای مثال هنگامی که می‌گوییم «سفیدی سفید است»، حکم سفید بودن اولاً و بالذات به موضوع قضیه تعلق می‌‌گیرد، ولی در گزاره «این جسم سفید است»، موضوع قضیه، یعنی «این جسم» در حقیقت و بالذات به سفیدی متصف نمی‌‌شود. آنچه به طور حقیقی به سفید بودن متصف است، همان‌گونه که در گزاره اول داشتیم، نفس سفیدی است؛ اما «این جسم» به واسطه‌ی ارتباط و اتحادی که به عنوان محل با قید، یعنی «سفیدی» به عنوان حالّ یافته است، ثانیاً و بالعرض به این حکم متصف می‌‌گردد.

بنابر این، گزاره دوم چنین است: «این جسم به واسطه‌ی سفیدی، سفید است». در این‌جا واسطه، از نوع تقییدی است. ارتباط و اتحادی که میان قید و موضوع قضیه وجود دارد، -هرچند ارتباط یا اتحاد اعتباری باشد-، مصحح نسبت دادن محمول به موضوع به واسطه‌ی آن حیثیت تقییدی است.

در مثال پیشین، اگر «واسطه» را به معنای حیثیت تعلیلی بگیریم، معنای گزاره این می‌شود که جسم به واقع و به طور حقیقی به سفیدی متصف است و خود، این حکم را بالذات پذیرفته است، در حالی که اگر حیثیت تقییدی در میان باشد، هیچ‌گاه موضوع در حقیقت به سفیدی متصف نمی‌شود و تنها به سبب اتحادی که با سفیدی از باب اتحاد حالّ و محل دارد می‌تواند به نحو مجازی و ثانوی، به وصف سفیدی متصف گردد.[i]


[i]. ر. ک: یزدان پناه، سید یدالله، مبانی و اصول عرفان نظری، نگارش، انزلی، سید عطاء، ص 170- 171، قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1388.  

نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

  • ابعاد مدیریتی ولایت فقیه از نظر فقه کدام است؟
    13288 System 1388/01/27
    فقیه به استناد ادلّه ولایت فقیه، در زمان غیبت به عنوان زمامدار جامعه اسلامى و نایب معصومان ‏(ع) و داراى مقام ولایت و زمامدار امور جامعه اسلامى است. از این رو، آنچه براى رهبرى و اداره جامعه لازم است و عقلاى عالم آن را در زمره حقّ و اختیارات رهبران ...
  • آیا امام حسین(ع) فرزندی با نام عُمَر داشت؟
    19005 اهل بیت و یاران 1392/05/31
    در برخی از منابع تاریخی آمده است که امام حسین(ع) فرزندی به نام «عُمَر» داشت که همراه برادرش امام سجاد(ع) همراه کاروان در مجلس یزید بود.[1] سن او هفت سال و یا چهار سال گزارش شده است.[2] گفتنی است؛ برخی ...
  • قرائت قرآن توسط فرد جنب و حائض چه حکمی دارد؟
    486067 حیض و نفاس 1388/06/10
    خواندن قرآن برای فرد جنب یا زن حائض حرام نیست، بلکه خواندن بیشتر از هفت آیه از سوره‏هایى که سجده واجب ندارد، بر جنب مکروه است.[1] همچنین خواندن قرآن براى زن حائض مکروه است.[2]زن حائض اگر از دبر با شوهر خود ...
  • آیا حمزه عموی پیامبر اسلام (ص) ازدواج کرده و دارای همسر و فرزند بود؟
    27244 تاريخ بزرگان 1391/03/18
    حضرت حمزة بن عبد المطلب، عموی پیامبر اسلام (ص) ازدواج کرده، و دارای همسر و فرزند بود، البته فرزندانش در زمان حیات پدر از دنیا رفتند. این که پیامبر اکرم فرمود عمویم گریه کنندگانی ندارد و از منزلش صدای گریه شنیده نمی شود، منافاتی با ازدواج ...
  • اگر نمازی قضا شد، آیا واجب است قضاى آن‌را در همان روز به جا آورد؟
    61433 نماز قضا و استیجاری 1396/02/27
    نمازی که انسان می‌خواهد قضای آن‌را به جا آورد، دو صورت دارد:نماز قضا مربوط به روزهای گذشته است؛الف. اگر تعداد نمازهای قضا بیش از یکی است، گرچه به جا آوردن آنها واجب فوری نیست، ولی نباید در انجام آنها سستی و کوتاهی کرد.[1]ب. اگر فقط یک نماز قضا ...
  • چرا صفت رئوف و رحیم که در تمام قرآن فقط برای خداوند به کار رفته، در آیه 128 سوره توبه برای پیامبر استفاده شده است؟
    17786 تفسیر 1391/03/07
    1. الفاظ و واژه ها در تمام زبان ها و فرهنگ ها، عموماً کاربرد مشترک دارند، به ویژه هنگامی که صفت واقع می شوند؛ ازاین رو در قرآن کریم الفاظ و کلماتی مشاهده می شود که از لحاظ مفهومی هم بر خداوند و هم بر بندگان ...
  • مراد از ایجاب و قبول چیست؟
    37134 خطبه ازدواج 1393/03/21
    برای انعقاد هر قراردادی لازم است طرفین آن قرارداد، قصد و ارادهٔ ایجاد قرارداد را داشته باشند. علاوه براین لازم است این قصد و اراده، بیان شود تا معلوم گردد که شخص، قصد انعقاد معامله را دارد. چیزی که نشانگر قصد و ارادهٔ طرفین قرارداد است ایجاب و ...
  • فلسفه خواندن نماز میت چیست؟
    21039 نماز میت 1393/10/21
    همان‌گونه احترام به مسلمان زنده واجب است، لازم است مرده او نیز مورد تکریم و احترام قرار گیرد؛ لذا در شرع اسلام احکامی؛ مانند غسل، کفن و دفن و خواندن نماز بر بدن او واجب شده است. در ارتباط با فلسفه نماز میت، امام ...
  • معنای حدیث «احْفَظْ لِسَانَکَ تَسْلَمْ وَ لَا تَحْمِلِ النَّاسَ عَلَى رِقَابِنَا» چیست؟
    17738 درایه الحدیث 1392/06/20
    ابو على جَوّانى گوید: امام صادق(ع) را دیدم انگشت را به بالاى لب‌هاى شریفش گذاشته و به غلامش سالم می‌فرماید: «اى سالم! زبانت را نگه دار تا سالم بمانى و مردم را بر گردن ما سوار مکن»؛ یعنی کاری نکن و سخنی نگو که مردم با ما دشمن ...
  • آیا قرآن و تورات در موضوع چگونگی خلقت اولیه عالم، اتفاق نظر دارند؟
    13982 آفرینش انسان و جهان 1393/12/29
    قرآن اشاره به خلقت‌ شش‌ر‌وزه جهان کرده‌ ولی جزئیات چندانی را ذکر نمی‌کند. در مقابل؛ تورات ضمن آن‌که زمان شش‌روزه را پذیرفته است، اما جزئیات را به صورت پیاپی ذکر کرده و مراحل خلقت در هر یک از این روزهای شش‌گانه را بیان می‌کند. البته بسیاری از جزئیات ...

پربازدیدترین ها