جستجوی پیشرفته
بازدید
4315
آخرین بروزرسانی: 1398/11/27
 
کد سایت fa33852 کد بایگانی 40965 نمایه اثبات ذلّت عبودیّت و عزّت ربوبیّت از طریق سلوک علمى و برهان فلسفى
طبقه بندی موضوعی کلیات|دستور العمل ها
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
چگونه می‌توان با سلوک علمى و برهان فلسفى، ذلّت عبودیّت و عزّت ربوبیّت را ثابت کرد؟
پرسش
بسم الله الرحمن الرحیم. با سلام و تشکر؛ در کتاب آداب نماز امام خمینی(ره) می‌خوانیم: «یکی از آن مراتب، مرتبه علم است. و آن، چنان است که به سلوک علمى و برهان فلسفى ثابت نماید ذلّت عبودیّت و عزّت ربوبیّت را. و این یکى از لباب معارف است که در علوم عالیه و حکمت متعالیه به وضوح پیوسته که جمیع دار تحقّق و تمام دایره وجودْ صرف ربط و تعلّق و محض فقر و فاقه است. و عزّت و ملک و سلطنت مختصّ به ذات مقدّس کبریا است و احدى را از حظوظ عزّت و کبریا نصیبى نیست، و ذل عبودیّت و فقر در ناصیه هر یک ثبت و در حاقّ حقیقت آنها ثابت است. و حقیقت عرفان و شهود و نتیجه ریاضت و سلوک، رفع حجاب از وجه حقیقت و رؤیت ذلّ عبودیّت و اصل فقر و تدلّى است در خود و در همه موجودات. و دعاى منسوب به سیّد کائنات صلّى اللَّه علیه و آله: اللّهُمَّ ارِنِى الاشیاءَ کَما هِى. شاید اشاره به همین مقام باشد؛ یعنى، خواهش مشاهده ذلّ عبودیّت که مستلزم شهود عزّ ربوبیّت است نموده». چطور می‌توان با سلوک علمى و برهان فلسفى، ذلّت عبودیّت و عزّت ربوبیّت را ثابت کرد؟ چه روش و کتاب‌هایی را پیشنهاد می‌کنید؟
پاسخ اجمالی
مقصود از ذلت عبودیت این است که انسان خود را در برابر خداوند ناچیز و محتاج بداند که از ناحیه خود چیزی ندارد. البته این منافات ندارد که انسان به لحاظ ارتباط تکوینی و قلبی با حضرت حق و به جهت اتصال با وجود ازلی و ابدی خداوند، احساس فخر و عزت کند و از برترین عزت و سربلندی برخوردار شود.[1]
برهان این مسئله که ماسوی به لحاظ ذات خود در ذلت عبودیت و نداری محض هستند، در کتاب‌های فلسفی بیان شده است. بیان ساده آن این است که بر اساس مبانی فلسفی، ماسوی الله همه ممکن الوجودند؛ یعنی در وجودشان محتاج خداوند هستند؛ بنابر این حقیقت و ذات ممکن الوجود چیزی جز نیاز و فقر نیست؛ زیرا بر اساس نظریه «اصالة الوجود» و «اعتباریت ماهیت» چیزی غیر از وجود، واقعیت و حقیقت ندارد؛ ممکن الوجود نیز در وجود خود محتاج است؛ یعنی وجود او همان وابستگی، تعلق، نیاز و احتیاج است. بنابراین ذات ممکن الوجود چیزی غیر از نیاز و احتیاج نیست.[2]
اما برهان «عزت ربوبیت» می‌توان از توجه به وجوب ذاتی و بی‌نیازی مطلق حضرت حق فهمید چنان‌که ذلت عبودیت نیز مستلزم عزت ربوبیت است؛ یعنی ذلت عبودیت با توجه به عزت ربوبیت تحقق می‌یابد.
برای اطلاع بیشتر به کتاب‌های فلسفی؛ مانند: مجموعه آثار شهید مطهری، بدایة الحکمه، نهایة الحکمه، الاسفار الاربعة، رحیق مختوم  و... همچنین به کتاب‌های عرفانی؛ مانند تمهید القواعد، فصوص الحکم و ... رجوع کنید.
در پایان توجه این نکته لازم است که تحقق این معانی و معارف تنها با مطالعه و تحقیق در کتاب‌های عرفانی و فلسفی به دست نمی‌آید؛ هر چند مطالعه، تحقیق و تفکر شرط لازم است، ولی شرط کافی نیست؛ زیرا تربیت نفس و جان انسان و تحقق یافتن این معارف در روح انسان، یک فرایند و نتیجه‌ای است که از یک مجموعه برنامه و پروسه خاص به دست می‌آید که داشتن برنامه عملی عبادی، انجام واجبات و پرهیز از گناهان از شرایط اساسی آن است.
 

[1]. «کَانَ مِنْ دُعَاءِ أَمِیرِ الْمُؤْمِنِینَ ع: إِلَهِی کَفَى‏ بِی‏ عِزّاً أَنْ أَکُونَ لَکَ عَبْداً وَ کَفَى‏ بِی‏ فَخْرا أَنْ تَکُونَ لِی رِبّا». کراجکى، محمد بن على، کنز الفوائد، ج1، ص 386، دارالذخائر، قم، چاپ اول، 1410 ق.
[2]. ر. ک: مطهری، مرتضی، فقه و حقوق (مجموعه آثار)، ج10، ص 192؛ ج13، ص 261، صدرا، قم، چاپ اول، 1378.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926852 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    618102 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    549066 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452718 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    440870 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388685 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385505 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    377343 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338851 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327432 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...