جستجوی پیشرفته
بازدید
16019
آخرین بروزرسانی: 1394/09/22
خلاصه پرسش
چه عواملی موجب عذاب یا نعمت در عالم برزخ می‌شوند؟
پرسش
چه عواملی موجب عذاب یا نعمت در عالم برزخ می‌شوند؟
پاسخ اجمالی
به‌طور کلی؛ هر کار نیک یا شرّی همچنان که می‌تواند در بهشت و دوزخ انسان تأثیر بگذارد، در زندگی برزخی او نیز تأثیرگذار خواهد بود. با این وجود؛ در روایات به طور جزئی و مشخص از کارهای نیک و گناهانی که موجب نعمت و عذاب برزخی(عالم قبر) می‌شوند، نام برده شده است:
صدقه، دانش سودمند، فرزند صالح، محبت اهل بیت(ع) و ... به عنوان عوامل نعمت برزخی.
زنا، شراب‌خواری، سخن‌چینی و ... به عنوان عوامل عذاب برزخی.
 
پاسخ تفصیلی
انسان‌ها در عالم برزخ زندگی‌هاى متفاوتى دارند؛ بعضى از بهترین نعمت‌ها بهره می‌گیرند و در کمال خوشى و آرامش زندگى می‌کنند، ولى برخى دیگر کمتر. در عذاب‌هاى برزخى نیز همه یکسان نیستند؛ بعضى در سخت‌ترین عذاب‌ها معذّب هستند و برخى کمتر و خفیف‌تر؛ لذا به‌طور کلی باید گفت؛ هر کار نیک یا شرّ همچنان که می‌تواند در بهشت و دوزخ انسان تأثیر بگذارد، در زندگی برزخی او نیز تأثیرگذار خواهد بود. انواع نعمت‌ها و عذاب‌هاى برزخى از عقاید، اخلاق و اعمال انسان‌ها در دنیا سرچشمه می‌گیرد، بلکه خود اخلاق و اعمال خوب یا بد انسان هستند که در باطن ذات او وجود دارند و در عالم برزخ به صورت انواع نعمت‌ها یا عذاب‌ها آشکار می‌گردند. چنان‌که امام صادق(ع) فرمود: «هنگامى که مرده را در قبر می‌گذارند شخصى بر او ظاهر می‌شود و می‌گوید: ما سه نفر بودیم، رزق تو با فرا رسیدن اجلت تمام شد. خویشانت نیز تو را ترک کردند و رفتند. من عمل تو هستم و همیشه با تو خواهم بود، اما در دنیا مرا از همه ناچیزتر می‌شمردى».[1]
بنابراین، انسان تا زمانى که زنده است می‌تواند با عمل صالح و اخلاق نیک براى پس از مرگ و جهان آخرت خود توشه‌اى تهیه کند و در آن‌جا از آنها بهره بگیرد، ولى با فرا رسیدن مرگ پرونده عملش بسته می‌شود و دستش از دنیا کوتاه می‌گردد. اما از احادیث استفاده می‌شود که اگر انسان در دنیا کارهاى نیک و با دوامى را به قصد قربت انجام داده پس از مرگ و در جهان برزخ نیز از ثواب آنها بهره می‌گیرد. در روایات؛ به طور جزئی و مشخص از کارهای نیک و گناهانی که موجب نعمت و عذاب برزخی(عالم قبر) می‌شوند، نام برده شده است که در این‌جا در دو بخش به نمونه‌هایی اشاره می‌شود:
الف. عوامل نعمت برزخی
برخی از اعمالی که موجب نعمت برزخی می‌شود و در روایات بیان شده‌اند، عبارت‌اند از: صدقه، دانش سودمند، فرزند صالح، محبت اهل بیت(ع)، گفتن اذان، و آموزش کار خیر.
پیامبر خدا(ص) در سخنانی فرمود: «وقتى مؤمن بمیرد عملش قطع می‌شود، جز از سه چیز: صدقه‌اى که از او مانده و جریان دارد، علمى که مردم از آن نفع می‌برند و فرزند صالحى که برایش دعا کند».[2]
«دوست داشتن من و دوست داشتن اهل بیت من، در هفت جاى بسیار وحشتناک، سود می‌بخشد: هنگام مردن، در قبر، روز محشر، هنگام دادن نامه اعمال، هنگام حساب، نزد میزان و در عبور از [پل] صراط».[3]
«بدانید که هر کس با دوستى خاندان محمّد(ص) بمیرد، در قبر، دو در به سوى بهشت برایش باز می‌شود».[4]
«کسى که براى خدا اذان می‌گوید، تا زمانى که اذانش را به پایان ببرد، مانند شهیدى است که در خونش می‌غلتد، و هر تَر و خشکى براى او گواهى می‌دهد، و هر گاه بمیرد، در گور [بر بدن‏] او کِرم نمی‌افتد».[5]
امام صادق(ع) فرمود: «شش چیز است که مؤمن بعد از مرگ نیز از ثواب آنها بهره می‌گیرد: 1. فرزند صالحى که برایش طلب مغفرت کند. 2. نوشته‌ای که خوانده شود. 3. چاه آبى که بکند و در اختیار مردم قرار دهد. 4. درختى که در زمین بنشاند. 5. آبى که به عنوان صدقه جارى سازد. 6. عمل خوبى که پایه‌گذارى کند و مردم از آن پیروى کنند».[6]
ابوبصیر می‌گوید: از امام صادق(ع) شنیدم که فرمود: «هرکس کار خیرى را به دیگرى بیاموزد به مقدارى که به عمل کننده پاداش داده می‌شود به تعلیم دهنده نیز پاداش داده می‌شود». ابو بصیر می‌گوید: به آن‌حضرت عرض کردم اگر شخص آموزش دیده همان را به دیگرى بیاموزد چه؟ فرمود: «چنانچه آموزش دیده به همه مردم تعلیم کند به مقدار ثواب همه آنها به تعلیم دهنده (اول) نیز پاداش داده خواهد شد». ابوبصیر عرض کرد: اگرچه شخص نخست مرده باشد؟ فرمود: «آرى اگرچه مرده باشد».[7]
ب. عوامل عذاب برزخی
برخی از اعمالی که موجب عذاب برزخی می‌شوند و در روایات بیان شده‌اند، عبارت‌اند از: زنا، شراب‌خواری و سخن‌چینی.
پیامبر خدا(ص) در سخنانی فرمود: «زن شوهردارى که مرد بی‌گانه‌اى یا نامحرمى چشمش را پر کرده باشد، مورد خشم شدید خداوند عزّ و جلّ است. اگر چنین باشد، خداوند همه اعمال او را باطل می‌گردانَد، و اگر به شوهر خود خیانت ورزد، بر خدا است که او را پس از عذاب دادن در قبر، به آتش دوزخ بسوزانَد».[8]
«سوگند به آن که مرا به حق بر انگیخت، شراب‌خوار، تشنه می‌میرد و در قبر، تشنه است. روز قیامت نیز تشنه بر انگیخته می‌شود...».[9]
«هر کس نَمّامی و سخن چینی بین دو نفر کند، حق تعالی مسلط کند در قبر بر او آتشی را که او را تا روز قیامت بسوزاند...».[10]
آنچه بیان شد تعدادی از کارهای نیک و گناهانی بود که موجب نعمت و عذاب برزخی می‌شوند و برای آگاهی از برخی اعمال دیگر؛ مانند ذکر و دعاهایی که در نعمت برزخی اثر دارند؛[11] نمایه‌های زیر را مطالعه کنید:
«عوامل از بین برنده فشار قبر»، سؤال 13032
«فضیلت شب و روز جمعه»، سؤال 5942
 

[1]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، آخوندی، محمد، ج ‏3، ص 240، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، 1407ق.
[2]. ابن أبی جمهور، محمد بن زین الدین، عوالی اللئالی العزیزیة فی الأحادیث الدینیة، محقق، عراقی، مجتبی، ج ‏2، ص 53، قم، دار سید الشهداء للنشر، چاپ اول، 1405ق.
[3]. خزاز رازی، علی بن محمد، کفایة الاثر فی النصّ علی الأئمة الإثنی عشر، محقق، مصحح، حسینی کوهکمری، عبد اللطیف،‏ ص 108 – 109، قم، بیدار، 1401ق.
[4]. شعیری، محمد بن محمد، جامع الاخبار، ص 166، نجف، مطبعة حیدریة، چاپ اول، بی‌تا.
[5]. طبرانی، سلیمان بن أحمد، المعجم الکبیر، محقق، سلفی، حمدی بن عبد المجید، ج 12، ص 422، قاهره، مکتبة ابن تیمیة، چاپ دوم، 1415ق.
[6]. صدوق، محمد بن على،‏ الخصال، محقق، مصحح، غفاری، علی اکبر، ج ‏1، ص 323، قم، دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، 1362ش.
[7]. صفار، محمد بن حسن، بصائر الدرجات فی فضائل آل محمّد صلّی الله علیهم، محقق، مصحح، کوچه باغی، محسن بن عباسعلی،‏ ج ‏1، ص 5، قم، مکتبة آیة الله المرعشی النجفی، چاپ دوم، 1404ق.
[8]. دیلمی، حسن بن محمد، اعلام الدین فی صفات المؤمنین،ص 418، قم، مؤسسه آل البیت(ع)، چاپ اول، 1408ق.
[9]. جامع الأخبار، ص 149.
[10]. صدوق، محمد بن على،‏ ثواب الاعمال و عقاب الأعمال، ص 284، قم، دار الشریف الرضی للنشر، چاپ دوم، 1406ق.
[11]. همچنین در این‌باره به کتاب‌هایی مانند: «منازل الآخرة» شیخ عباس قمی مراجعه شود.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

  • آیا محتلم شدن گناه به شمار می آید؟
    15497 Laws and Jurisprudence 1390/01/14
    خارج شدن منی در خواب و یا "احتلام" از نشانه های بلوغ پسران بوده و هر پسر سالمی از این ویژگی برخوردار است. بر این اساس، اصل احتلام به دلیل غیر ارادی بودن نه گناهی کبیره است و نه گناهی صغیره تا نگران آن باشید ...
  • فرق معجزه پیامبر اکرم(ص) با معجزات سایر پیامبران از نگاه اجتماعی و فرهنگی چیست؟
    8377 معجزه حضرت محمد(ص) 1392/10/24
    معجزات پیامبران الهی که از طرف خداوند مأمور به ارائه آنها بودند، تا از آن طریق صحت ادعای خود را -در ارتباط با مأموریت برای هدایت و نجات انسان‌ها- به اثبات برسانند، با توجه به شرایط اجتماعی و فرهنگی مردم هر منطقه فرق می‌کرد؛ لذا هر جامعه‌ای با ...
  • چرا آیات 3 و 67 سوره مائده با این که مربوط به یک روز هستند ولی از هم فاصله دارند؟
    18126 تفسیر 1387/12/13
    آیه سوم و آیه شصت و هفتم سوره مائده ارتباط ویژه ای با یکدیگر دارند که با توجه به مضمون آنها و جریان تاریخی حادثه غدیر خم و شأن نزول آن آیات، و حساس بودن ابلاغ این پیام مهم به مسلمانان، مطلب روشن است، اما این که ...
  • چه شرح‌هایی بر کتاب‌های حدیثی شیعه نوشته شده است؟
    5041 درایه الحدیث 1394/01/23
    برخی از شرح‌هایی که بر کتاب‌های حدیثی نوشته شده است، عبارتند از: 1. شرح اصول الکافی، ملاصدرا شیرازی؛ 2. شرح فروع الکافی، محمد هادى بن محمد صالح‏ مازندرانی؛ 3. مناهج الأخبار فی شرح الاستبصار، احمد بن زین العابدین‏ علوى عاملى؛ 4. شرح غرر الحکم و درر الکلم؛ آقا ...
  • آیا توصیه شده که قبل از آغاز وضو، ذکر «لا اله الا الله» بگوییم؟
    3148 ثواب و عقاب 1398/04/25
    بر اساس گزارشی، پیامبر اسلام(ص) در مورد فضیلت گفتن ذکر «لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ»[1] قبل از وضو، فرمود: «مَنْ قَالَ سَبْعَ مَرَّاتٍ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ قَبْلَ أَنْ یَتَوَضَّأَ یُعْطَى فِی الْجَنَّةِ مِقْدَارَ الدُّنْیَا کُلِّهَا عَشْرَ مَرَّات‏»؛[2] هر کس قبل ...
  • از نگاه امام علی(ع) چه نوع علم و دانشی است که اندک آن بهتر از بسیارش می‌باشد؟!
    1961 حدیث 1396/07/17
    امام علی(ع) در رابطه با برخی از افراد می‌فرماید: «روزگار می‌گذراند در حالی‌که به فکر زیاد کردن چیزى است که کمش براى او از زیادش بهتر است»؛[1] یکی از مصادیق سخن امام ،افرادی هستند که از آغاز عمر، شبهات و آراى باطل را جمع‌آورى ...
  • آیا ایرانیان توسط عمر مسلمان شده اند؟
    38198 تاريخ بزرگان 1388/06/09
    اگر مقصود مسلمان شدن همه ایرانیان در زمان حکومت عمر باشد، این احتمال پذیرفته نیست؛ زیرا قبل از فتح ایران از سوی اعراب و مسلمانان، عده‏ای از ایرانیان در کشورهای دیگر وجود داشته و آنها در بدو ظهور اسلام مسلمان شده‏اند.و اگر مقصود این باشد که برخی از ایرانیان در ...
  • آیا رسول خدا(ص) در سفر معراج با فرشته مالک ملاقات کرد؟
    8245 اسراء و معراج 1392/08/29
    براساس روایات معراج پیامبر اسلام(ص) با فرشته‌ی مالک، نگهبان جهنم ملاقات داشته است: «مُحَمَّدُ بْنُ أَبِی عُمَیْرٍ عَنِ ابْنِ بُکَیْرٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (ع) وَ مَنْ ذَکَرَهُ عَنْهُ قَالَ: لَمَّا أُسْرِیَ بِرَسُولِ اللَّهِ (ص) لَمْ یَمُرَّ [مَا مَرَّ] بِمَلَکٍ مِنَ الْمَلَائِکَةِ إِلَّا اسْتَبْشَرَ بِهِ حَتَّى مَرَّ بِمَلَکٍ ...
  • سال هجری و میلادی چه تفاوتی دارند؟
    3980 بیشتر بدانید 1393/02/08
    در ارتباط با پرسش مطرح شده باید گفت؛ تفاوت سال‌های قمری و میلادی از این قرار است: ۱. مبدأ تاریخ میلادی، میلاد حضرت عیسی بن مریم(ع) بوده، اما مبدأ تاریخ هجری (چه شمسی و چه قمری) هجرت پیامبر اکرم(ص) از مکه به مدینه می‌باشد. ۲. سال قمری بر ...
  • فطرت چیست؟ آیا شامل تمام قوا و گرایش‌های درونی می‌شود؟
    18652 فطرت 1391/11/29
    فطرت؛ معانی مختلفی دارد که یکی از معانی آن، فطری بودن به معنای ذاتی بودن آن است و این اطلاق از این باب است که قرآن کریم «فِطرَة» را به معنای گونه خاصی از آفرینش به‌کار برده است، اگر ما براى انسان یک سلسله ویژگی‌ها در اصل خلقت ...

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    912942 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    582342 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    518017 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443211 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    419121 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378116 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    372613 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    358942 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    332743 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321187 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...