جستجوی پیشرفته
بازدید
11303
آخرین بروزرسانی: 1391/08/21
خلاصه پرسش
آیا کتب دعا از اعتبار کافی برخوردار هستند؟
پرسش
آیا کتابهای مصباح الزائر، و بلدالامین و مصباح کفعمی و اقبال و مزار کبیر و کتابهایی را که علامه مجلسی در کتاب مزار به آنها استناد کرده معتبر هستند و در بحث توسل قابل استفاده هستند؟
پاسخ اجمالی

سه مطلب باید مورد توجه واقع شود:

 

1 - کتابهاى یاد شده مورد قبول و اعتماد نویسندگانشان بوده است و به این موضوع در مقدمه کتاب "مزار کبیر" و "البلد الامین" اشاره شده است .

 

ومرحوم علامه مجلسى به این کتابها اعتماد داشته و از نویسندگان آنها نیز به عظمت و بزرگى یاد کرده است .

 

2 - روش فقیهان ما بر این است که هر روایتى را از نظر علم رجال مورد ارزیابى قرار دهند و سپس به آن عمل نمایند.

 

3 - همان فقیهان با تکیه بر اخبارى که مضمون قاعده‏اى است به عنوان "من بلغ" نسبت به کتابهاى دعا و مانند آن، گفته‏اند: مى‏توان به این قبیل روایات به امید رسیدن به ثواب آنها عمل نمود و توسل از این مسیر از دیدگاه عقل و شرع مانعى ندارد.

پاسخ تفصیلی

پاسخ این سؤال را با توجه به سه مطلب بیان مى‏کنیم:

 

1 - کتابهاى یاد شده از دیدگاه مؤلفان و مرحوم مجلسى قابل بررسى و توجه است.

 

از یک سو باید گفت: نویسندگان این کتابها عنایت ویژه‏اى به کتابهایشان داشته‏اند و به اعتبار روایات و مطالب آن اعتراف نموده‏اند، و از سوى دیگر مرحوم مجلسى نسبت به آن کتابها و نویسندگان آنها عنایت و عظمت خاصى قائل است.

 

از باب نمونه: مؤلف کتاب مزار کبیر شیخ عبد اللّه محمد بن جعفر المشهدى، معروف به "ابن المشهدى" است.

 

اوّلاً مؤلّف در مقدمه کتابش مى‏گوید: من در این کتاب زیارات گوناگونى را براى مشاهد مشرّفه و مطالبى که پیرامون ترغیب به مسجدهاى مبارک است و دعاهاى برگزیده و مناجات‏ها را، با سندهایى آورده‏ام، که متصل به راویان موثق است و آنان این کلمات را به سادات و بزرگان دینى مى‏رسانند.

 

ثانیاً مؤلف یکى از مشایخ و بزرگان امامیه است که در اجازات نامش آمده است و بزرگانى از او به عظمت یاد کرده‏اند!

 

مثلاً مرحوم شیخ حر عاملى "ابن المشهدى را فاضل جلیل دانسته و به بعضى از کتابهاى وى اشاره نموده است.[1]

 

علّامه مجلسى مى‏گوید: کتاب بزرگى در زیارات به تألیف محمد بن المشهدى است، که سیّد بن طاووس نیز به آن اعتماد نموده و مدحش کرده است، و ما آن کتاب را به "مزار کبیر" نام نهاده‏ایم.[2]

 

در جاى دیگر مى‏گوید: مزار کبیر از چگونگى سندش مى‏فهمیم که کتاب معتبرى است و سیّد بن طاووس بسیارى از اخبار و زیارات خود را از این کتاب گرفته است.[3]

 

مرحوم کفعمى نیز در مقدمه کتاب خود به نام "البلد الأمین" مى‏گوید: این کتاب که در آن عوذه‏ها و دعاها و تسبیح‏ها و زیارات نقل شده است، از پیشوایان و امامان‏علیهم السلام توسط کتابهایى گرفته شده، که صحیح بودن آنها مورد اعتماد است و ما مأمور به چنگ زدن به آنها هستیم!

 

اما کتاب مصباح الزائر که تألیف سیّد علی بن موسى بن طاووس است، وقتى به روایات و زیارات آن توجه مى‏کنیم، و به کتابهاى علماى گذشته که قبل از ایشان بوده‏اند مى‏نگریم، مى‏بینیم بسیارى از آن روایات و زیارات در کتابهاى بزرگانى مانند شیخ صدوق و شیخ مفید و شیخ طوسى، و ابن قولویه و دیگران آمده است .

 

در کوتاه سخن به بخشى از کلام مرحوم مجلسى، درباره مصادر کتابش و نویسندگان آنها، اشاره مى‏کنیم:

 

ایشان در فصل دوم از مقدمه بحار مى‏گوید: بدان که بیشتر کتابهایى که ما بر آن اعتماد نموده‏ایم از جهت نسبت آنها به مؤلفشان مشهور و معلومند! مثل کتابهاى صدوق،... و کتابهاى بزرگانى از فرزندان طاووس که همه آنها معروف است.

 

و... کتابهاى کفعمى که شهرت آنها و فضیلت مؤلفش ما را از بیان حال آن کتابها و مؤلفش بى نیاز مى‏کند.[4]

 

2 - در میان فقیهان و کار شناسان مسائل اسلامى یکى از علوم مربوط به استنباط احکام شرعى، علم رجال و درایه درباره حدیث است، روش متداول چنین است که مى‏گویند: هر روایتى که در مقام بیان احکام اسلامى یا معارف دینى و اعتقادى باشد باید از نظر یک فقیه بررسى شود که آیا از جهت سند، صحیح و قابل اعتماد است یا نه؟ وقتى بررسى شد و مشکلى از نظر سند نداشت، آن گاه از دلالت، مورد ارزیابى قرار گرفته و هر فقیهى بر اساس مبانى خود به آن تکیه نموده و از آن بهره مى‏برد.

 

آنچه گفته شد، روشى است که از قرن‏هاى نزدیک به زمان امامان معصوم‏علیهم السلام و با رهنمودهاى آنان مورد توجه بوده است و لذا شیخ صدوق و مفید و طوسى هم با توجه به علم رجال از روایات قابل اعتماد استفاده مى‏کرده‏اند، و در قرن‏هاى اخیر نیز این موضوع مورد عنایت فقیهان عالى مقام بوده و هست!

 

بنابراین هر روایتى که در کتابى آمده است، هر چند آن کتاب معروف و مشهور و نویسنده آن شخصیتى بزرگوار و از عالمان بر جسته باشد، از نظر علم رجال و مانند آن مورد تحقیق قرار گرفته و پس از آن مورد عمل واقع مى‏گردد.

 

3 - نکته دیگر که راه حلّ خوبى براى موضوع مورد سؤال است و براى موارد مشابه آن در همه جا و براى همه کس راه گشا است! این مطلب است که فقیهان قاعده‏اى به عنوان "اخبار من بلغ" دارند، و نسبت به آن دسته از روایاتى که در کتابهاى دعا و زیارات و غیره آمده است و تشویق به انجام کارهاى مستحبى نموده، که اگر داوطلبانه انجام شود ثوابى چنین و چنان دارد!، مى‏گویند: عمل کردن به این روایات بدون تحقیق جایز است، در صورتى که دو شرط رعایت شود: یکى این که دلیلى بر حرام بودن آن عمل نداشته باشیم، و دیگر این که انجام آن کار به قصد و نیّت رسیدن به ثوابش باشد.

 

دلیل آنان بر این مطلب، روایاتى است که بر این مضمون دلالت دارد، مانند حدیث زیر:

 

"عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام یَقُولُ مَنْ بَلَغَهُ ثَوَابٌ مِنَ اللَّهِ عَلَى عَمَلٍ فَعَمِلَ ذَلِکَ الْعَمَلَ الْتِمَاسَ ذَلِکَ الثَّوَابِ أُوتِیَهُ وَ إِنْ لَمْ یَکُنِ الْحَدِیثُ کَمَا بَلَغَه."[5]

 

" امام باقر علیه السلام فرمود: هر کس از سوى خداوند، ثوابى براى کارى به او برسد، و آن کار را به امید رسیدن به آن ثواب انجام دهد، آن ثواب را به او مى دهند، گر چه آن حدیث آنچنان که به او رسیده است، نباشد".

 

فقیهان و مراجع این اخبار را مورد بحث قرار داده و در کتابهاى فقهى خود مضمون آنها را پذیرفته‏اند.[6]

 

بنابراین روایاتى که مى‏گوید: هر کس هنگام وضو این دعا را بخواند، یا به هنگام خوابیدن این ذکر را بگوید، یا در شب قدر این دعا را بخواند، یا هنگام زیارت امامان‏علیهم السلام این کلمات را بگوید، اجر وپاداشى چنین خواهد داشت، در این موارد عمل به آنها نه تنها ایرادى ندارد، بلکه به حکم عقل و روایات صحیحى که به آنها اشاره شد، مورد تفضل و عنایت خداى بزرگ قرار مى‏گیرد!

 

در نتیجه باید گفت: افزون بر این که کتابهاى مورد استفاده در کتاب مزار مرحوم مجلسى، مانند: مصباح الزائر، مصباح کفعمى، المزار الکبیر و...، از دیدگاه بزرگانى که آنها را تألیف کرده‏اند، مورد اعتماد است و مرحوم علّامه مجلسى نیز اعتبار آنها را پذیرفته است، باید گفت: از دیدگاه اخبار زیادى که به عنوان "من بلغه الثواب" مطرح شده نیز، قابل عمل و عنایت است و مى‏توان از راه توسل به آنها براى رسیدن به ثواب، امیدوار بود.

 



[1] امل الآمل، ج 2 ص 252.

[2] بحار الانوار، ج 1، ص 18.

[3] همان، ص 35.

[4] همان، ص 35 – 26.

[5] کافى، ج 2، ص 87.

[6] مصباح الاصول، ج 2، ص 318 (تقریرات درس اصول مرحوم آیة الله خویى).

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    933948 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    630972 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    587238 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    457538 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    452988 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    404060 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    389821 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    385926 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    342713 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • نزدیکی با همسر از طریق مقعد در صورت رضایت او چه حکمی دارد؟
    335397 Laws and Jurisprudence
    مراجع محترم تقلیدی که فرموده اند : دخول در پشت (مقعد) «کراهت شدیده» دارد[1]، کراهت شدیده به این معنا است که چنین چیزی مورد پسند خداوند نیست و اگر آن را انجام ندهد بهتر است ولی گناهی برای انجام دهنده آن نوشته نمی شود. باید توجه داشت در مورد ...