جستجوی پیشرفته
بازدید
9582
تاریخ بروزرسانی 1397/07/13
 
کد سایت fa15252 کد بایگانی 15537 نمایه برترین بانوان جهان مریم یا فاطمه
خلاصه پرسش
با توجه به اصطفای حضرت مریم بر نساء العالمین که به صورت مطلق است تخصیص آن به روایت چگونه ممکن است؟
پرسش
با توجه به آیه 42 سوره آل عمران در بیان اصطفای حضرت مریم بر نساء العالمین که به صورت مطلق است و تخصیص آن به استناد روایات شیخ صدوق به قید دوران خویش خواهشمند است بفرمایید:
اوّلاً؛ آیا مشابه این موضوع، یعنی تخصیص آیه با روایت در موضوعات دیگر در اهل سنت وجود دارد؟
ثانیاً؛ آیا این محاجه، یعنی استناد به حدیث در مقابل صریح آیه کامل است.
ثالثاً؛ در قرآن کریم بیش از 34 مرتبه نام حضرت مریم با موضوعات مختلف برده شده که بعضاً حاوی فضایلی است که در طول تاریخ بشریت نمی توان برای زن و یا حتی برای مرد دیگری سراغ داشت؛ مانند دیدار و گفتگو با جبرییل، حمل حضرت عیسی بدون پدر، ارسال غذای آسمانی به طوری که موجب شگفتی پیامبر خدا، حضرت زکریا می شود و تطهیر وی از سوی حضرت حق و ... با این اوصاف آیا به صرف حدیث نقل شده که در هیچ یک از کتب اربعه نیست، می توان به افضلیت حضرت زهرا (س) حکم داد؟
رابعاً؛ چنان چه بتوان به استناد حدیث "فاطمه بضعه منی"که ظاهراً می توان تواتر لفظی آن را برای اهل سنت نیز اثبات نمود حکم به افضلیت حضرت زهرا نمود آیا این استدلال، یعنی استناد به روایت در مقابل صریح آیه کامل است؟
خامساً؛ آیا می توان گفت: "حضرت مریم سیده نساءالعالمین بعد از حضرت زهرا (س) است؟
خواهشمند است هر نکته دیگری که می توان در این خصوص بیان داشت به تفصیل مرحمت نمایید. و من الله التوفیق
پاسخ اجمالی

با توجه به استعمالات واژه عالمین در قرآن کریم و نظریات مفسران به دست می آید که این واژه تنها بر مردم یک بخش از زمان اطلاق می شود. همچنین موارد بسیاری در کتب اهل سنت نیز یافت می شود که در آن، آیات با روایات تخصیص می خورد. نیز شواهد بسیاری از تفاسیر اهل سنت و شیعه وجود دارد که استفاده می شود برتری حضرت مریم (س) بر زنان عالمیان انحصاری نیست، بلکه دست کم تعداد دیگری از زنان نیز همسان با او بر زنان عالمیان برتری دارند که با این بیان، انحصاری برای حضرت مریم(س) باقی نمی ماند.

 

از این رو با توجه به این که معنای عالمین عام نیست و بر پایه استدلال صاحب تفسیر کبیر چون حضرت فاطمه (س) در زمان حضرت مریم حضور نداشت؛ از این رو برتری حضرت مریم بر فاطمه زهرا ثابت نمی شود؛ و به اصطلاح فنی، اینکه فاطمه (س) برتر از مریم(س) باشد، تخصیص آیات قرآن نیست، بلکه حضرت زهرا(س)  تخصّصا از دایره شمول واژه "العالمین" خارج است.

 

و با توجه به تفسیر و روایات، حضرت مریم (س) برترین زنان زمان خودشان و حضرت فاطمه (س) برترین زنان از اولین تا آخرین هستند.

 

پاسخ تفصیلی

پاسخ را در ضمن چند بخش ارائه می کنیم سپس در پایان به چند نکته فرعی که در پرسش مطرح شده اشاره می کنیم.

 

1. در این بخش به معنای عالمین می پردازیم در این که آیا منظور از عالمین مردم تمام زمان ها و نقاط جهان هستند و یا این که تنها برای مردمی که در یک زمان زندگی می کنند به کار گرفته می شود.

 

با توجه به استعمالاتی که در قرآن شده و استفاده مفسّران از آن استفاده می شود که تنها بر مردم یک بخش از زمان اطلاق می شود. [1]

 

به عنوان نمونه به برخی از دیدگاه های مفسّران اهل سنت اشاره می کنیم.

 

الف. سیوطی در تفسیرش به نقل از عبد الرزاق و عبد بن حمید از قتادة می گوید: برای هر زمانی عالَمی هست. [2]

 

ب. فخررازی مفسر بزرگ اهل سنت در توجیه این مطلب که آیه شریفه «وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» شامل پیامبر (ص) نمی شود، می گوید: برتری بنی اسرائیل شامل کسانی می شود که در زمان آنان موجود بودند، امّا پیامبر در آن زمان موجود نبود و زمانی که موجود نبود پس از عالمین شمرده نمی شود چون معدوم از عالمین نیست. [3]

 

ج. و نیز از اسحق بن بشر و ابن عساکر از ابن عباس پیرامون آیه شریفه « وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» [4] نقل می کند: «وَ اصْطَفاکِ»، یعنى تو را انتخاب نمود و «عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ‏» یعنی بر جهانیان امت خودش. [5]

 

2. اما این که آیا تخصیص آیه با روایت در اهل سنت نیز وجود دارد باید گفت موارد بسیاری در میان آنان وجود دارد که ما در ذیل تنها به برخی از آنها اشاره می کنیم.

 

الف. پیرامون آیه شریفه « وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» [6] که خداوند به بنی اسراییل می فرماید: ما شما را بر عالمیان برتری دادیم کسی از مسلمانان تردید نمی کند که این آیه شخص پیامبر را شامل نمی شود در حالی که ظاهر این آیه عام است و تخصیصی نخورده است.

 

سیوطی در تفسیرش به نقل از عبد الرزاق و عبد بن حمید از قتادة پیرامون آیه شریفه « وَ أَنِّی فَضَّلْتُکُمْ عَلَى الْعالَمِینَ» [7] می گوید: اینان بر عالمیانی که در آن زمان بودند برتری داشتند. [8]

 

فخر رازی پیرامون این آیه می گوید: یعنی بر عالمیان زمان خودشان. [9]

 

ب. در رابطه با آیه شریفه « وَ اصْطَفاکِ عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» [10] نیز دیدگاه برخی از مفسران اهل سنت را بیان می کنیم:

 

سیوطی در تفسیر آیه شریفه «عَلى‏ نِساءِ الْعالَمِینَ» نیز می گوید: یعنی از میان امت زمان خودش. [11]

 

یکی دیگر از مفسران اهل سنت نیز می گوید: خداوند مادر عیسی (مریم) را برگزید و او را از هر پلیدی پاک گردانید و او را بر زنان زمانش برتری بخشید. [12]

 

3. شواهد بسیاری از تفاسیر اهل سنت و شیعه وجود دارد که استفاده می شود برتری حضرت مریم (س) بر زنان عالمیان منحصر به آن حضرت نیست، بلکه دست کم تعداد دیگری از زنان نیز همسان با او بر زنان عالمیان برتری دارند که با این بیان، انحصاری که توهّم آن می رفت برچیده می شود؛ به عنوان نمونه تنها به یک مورد اکتفا می شود.

 

از انس بن مالک نقل شده که پیامبر (ص) فرمود: برترین زنان عالم چهار نفر هستند: مریم دختر عمران، آسیة دختر مزاحم‏ همسر فرعون، خدیجة دختر خویلد و فاطمة دختر رسول اللّه». [13]

 

نتیجه

 

از این رو با توجه به نکاتی که با شواهد بیان شد و روشن شد که معنای عالَمین عام نیست و بر پایه استدلال صاحب تفسیر کبیر چون حضرت فاطمه (س) در زمان حضرت مریم حضور نداشت؛ از این رو برتری حضرت مریم بر آن حضرت، ثابت نمی شود؛ و به تعبیر فنی، برتری فاطمه(س) بر مریم(س)، تخصیصی بر آیات قرآن نیست، بلکه حضرت زهرا(س)  تخصّصا از دایره شمول واژه "العالمین" موجود در آیات خارج است.

 

از آن جایی که روایات مبیّن و مفسّر قرآن هستند که از آن به ثقل اصغر تعبیر می شود، روایات در تفسیر و تبیین آیه شریفه، حضرت مریم (س) را برترین زنان زمان خودشان و حضرت فاطمه (س) را برترین زنان از اولین تا آخرین می دانند.   [14]

 

برای آگاهی بیشتر به نمایه های زیر مراجعه نمایید.

 

سیده زنان عالم فاطمه و مریم (س) شماره 13764 (سایت: 13472) .

 

 

 

 

نکته ها

 

1. اگر نام فرد یا گروهی بیش از دیگران در قرآن مورد استفاده قرار گرفته باشد، این لزوما به معنای برتری آن فرد و یا گروه بر دیگران نیست چنان که می بینیم واژه "بنی اسرائیل" 40 مرتبه در قرآن به کار رفته است در حالی که واژه مسلم (با مشتقات آن) تنها 24 مورد استعمال شده است و نام دیگر پیامبران بیش از نام پیامبر ما در قرآن وجود دارد، اما با این وجود نه برتری بنی اسرائیل بر مسلمانان ثابت می شود و نه برتری دیگر پیامبران بر رسول اکرم(ص)!

 

2. بر خلاف آنچه در پرسش مطرح شد، اولاً:  این حدیث به صورت «فَاطِمَةَ سَیدَةَ نِسَاءِ الْعَالَمِین» در فقیه [15] و کافی [16] و تهذیب [17] که هر سه از کتب اربعه شیعه اند آمده. ثانیاً: مگر کتب روایی شیعه فقط همین ها هستند و غیر آنها اعتباری ندارند و اگر چنین بود پس چه نیازی به تألیف صدها جلد از کتاب های حدیثی دیگر بود که دیگران تألیف کرده اند.

 

3. مگر دیدار با فرشته وحی و ارسال غذاهای آسمانی و ... فقط برای حضرت مریم(س) اتفاق افتاد آیا بسیاری از پیامبران با فرشتگان خدا ملاقات نکردند و آیا خداوند برای بنی اسراییل غذاهای آسمانی نفرستاد؟ آیا بنی اسرائیلی که دریا برای عبورشان خشک شد، مدت های طولانی از غذای الاهی بهره بردند و ...، برتر و یا مساوی با حضرت مریم(س) بودند؟

 

4. کسانی که بر این باور هستند که حضرت زهرا (س) بر حضرت مریم (س) برتری دارد، نمی خواهند از شأن و منزلت حضرت مریم (س) بکاهند [18] ا همان طور که اگر گفته شود مقام پیامبر اسلام (ص) از مقام پیامبران پیشین (ع) بالاتر است، از مقام آنان کاسته نخواهد شد.

 

 

[1] . غیر از موارد خاصی که مثلاً در مورد خدا به کار می رود و یا با قرینه؛ مانند « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمین‏».

[2] . سیوطى، جلال الدین، الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏1، ص 68، کتابخانه آیت الله مرعشى نجفى، قم، 1404 ق‏.

[3] . فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، مفاتیح الغیب، ج ‏2، ص 444، دار احیاء التراث العربى، چاپ سوم، بیروت‏، 1420 ق‏.

[4] . آل عمران، 42.

[5] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏2، ص 24.

[6] . بقرة، 47 و 122.

[7] . همان.

[8] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏1، ص 68.

[9] . مفاتیح الغیب، ج ‏3، ص 484.

[10] . آل عمران، 42.

[11] . الدر المنثور فی تفسیر المأثور، ج ‏2، ص 24.

[12] . طنطاوى، سید محمد، التفسیر الوسیط للقرآن الکریم، ج ‏2، ص 101.

[13] . شوکانى، محمد بن على‏، فتح القدیر، ج ‏1، ص 390، دار ابن کثیر، دار الکلم الطیب، چاپ اول‏‏، دمشق، بیروت‏، 1414 ق‏؛ ابن کثیر دمشقى، اسماعیل بن عمرو، تفسیر القرآن العظیم، تحقیق: محمد حسین شمس الدین‏، ج ‏2، ص 34، دار الکتب العلمیة، منشورات محمد على بیضون‏، چاپ اول، بیروت، 1419 ق‏.

[14] . شیخ صدوق، معانی الأخبار، ص 107، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1361 ش.

[15] . صدوق، من ‏لا یحضره‏ الفقیه، ج 4، ص 179، انتشارات جامعه مدرسین، قم، 1413 هـ ق.

[16] . کلینی، کافی، ج 1، ص 459، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 هـ ش.

[17] . طوسی، تهذیب‏الأحکام، ج 3، ص 110،  دار الکتب الإسلامیه تهران، 1365 هـ ق.

[18] . برای آگاهی بیشتر از شأن و جایگاه حضرت مریم (س) به نمایه «مقام حضرت مریم شماره 6591 (سایت: 8306)» مراجعه نمایید.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • چرا شیعه دچار انحراف شده است؟
    7503 شیعه و دیگر مذاهب 1386/08/23
    برای روشن شدن این مسئله ضروری است به نکاتی توجه شود: 1. اگر منظور شما از "شیعه" همان رفتارهای اشتباهی است که برخی شیعیان مرتکب می شوند، انتساب چنین رفتارهایی به "مذهب تشیع" (شیعه) به دور از ...
  • آیا نزول تدریجی مایع منی، حکم جنابت را دارد؟
    28942 شرایط تحقق جنابت 1386/04/20
    برای روشن شدن پاسخ به چند نکته باید توجه داشت:الف: انسان به دو چیز جنب می شود: 1- بیرون آمدن منی. 2- دخول به مقدار ختنه گاه.[1]ب: خروج منی در صورتی موجب غسل می شود که دارای شرایط ذیل باشد:1. همراه با شهوت باشد. 2.با ...
  • طی الارض چیست؟
    17612 مقامات 1385/12/24
    درباره حقیقت طی الارض نظریات گوناگونی ارائه شده است که یکی از آنها نظریه­ی «اعدام و ایجاد» ابن عربی است. طبق این نظریه، شخص خود را در مکان مبدأ «اعدام» و در مکان مورد نظر «ایجاد» می نماید. طبق نظریه ی دیگر، طی الارض، نقل و انتقال سریع ...
  • آیا خرید و فروش امتیاز واحدهای آپارتمانی و پیش‌خرید خانه‌ها جایز است؟
    4030 احکام مجتمع ها و آپارتمان ها 1394/01/07
    1. خرید و فروش چیزی که عرفاً مبهم است باطل است، ضمن اینکه «امتیاز»، مال نیست که قابل فروش باشد، ولی اگر فروش امتیاز، به معنی اخذ مبلغی در قبال واگذاری حق اولویت باشد و این امر هم خلاف قانون نباشد، اشکالی ندارد. 2. در پیش خرید اگر ...
  • در روایت رمضان یکی از اسامی خداوند دانسته شده است، رمضان در مورد خداوند به چه معنا است؟
    5715 اسمای الهی 1392/02/25
    رمضان مشتق از «رَمَض» به معنای شدّت حرارت، و حرارت سنگ، بر اثر شدّت حرارت خورشید آمده است.[1] «رمضان» از «رمیض»، به معناى ابر و باران در پایان‏ چلّه‌ی تابستان و ابتداى فصل پاییز است که گرماى تابستان را دور می‌‌کند. به این دلیل ...
  • طریقه خواندن نماز امام حسین(ع) چگونه است؟
    30810 گوناگون 1393/07/02
    سید بن طاوس، نمازی را با عنوان نماز امام حسین(ع) نقل می‌کند که مستحب است در روز جمعه،[1] همچنین (با اندک تفاوت در فقره پایانی دعای بعد از آن) در نیمه شعبان کنار ضریح مطهر امام حسین(ع)[2] خوانده شود. این ...
  • آیا در حکومت امام علی(ع) برای آزادی خط قرمزی وجود داشت؟
    7068 آزادی بیان و عمل 1392/12/12
    یکی از حقوق قطعی و مسلّم هر شهروند در حکومت علوی، آزادی است. برای آزادی در حکومت امام علی(ع) خط قرمزی وجود نداشت. تا زمانی که مخالفان و فرصت طلبان دست به اسلحه نبرده و آزادی و امنیت دیگران را مورد تهدید قرار نمی‌دادند، و یا با ترویج ...
  • چرا مؤلف کتاب «الغیبه» ملقّب به نعمانی است؟
    4256 تاريخ بزرگان 1391/02/10
    مؤلّف کتاب الغیبه، محمّد بن ابراهيم ملقّب به كاتب‏ نعمانى‏ است. او از محدّثان شيعه إماميّه بوده که در اوائل قرن چهارم هجرى می زیست. او نزد شیخ كلينى صاحب كتاب ارزشمند «كافى» به آموختن حديث پرداخت و بخش عمده دانش خود را از او گرفت و ...
  • آیا تمام همت زنان آرایش و زیبایی برای مردان می‌باشد، چون خلقت آنان بعد از مردان بوده است؟!
    3233 درایه الحدیث 1393/08/03
    روایاتی ناظر به آن هستند که ساخت و ساز (ساختن بناهای مجلل) دغدغه مردان بوده و خودآرایی دغدغه زنان است و یا اینکه حوا یا زن، از آدم یا مرد، خلق شده است؛ بنابراین همت زن، مرد است.[1] این روایات به یک واقعیت اجتماعی ...
  • اول وقت نماز صبح از نظر آقای بهجت چه زمانی می باشد؟
    7271 زمان 1390/05/27
    نظر حضرت آیةالله بهجت در این زمینه با سایر مراجع یکسان است و آن به این شرح است:"نزدیک اذان صبح از طرف مشرق نور سفیدى رو به بالا حرکت مى‌کند که آن را فجر اول گویند؛ موقعى که آن سفیدى پهن شد، فجر دوم و ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    877693 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    540616 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    420286 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    405558 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    366225 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    329124 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    310784 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    306807 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    305499 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    297917 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5925  نفر