جستجوی پیشرفته
بازدید
41044
تاریخ بروزرسانی 1398/03/22
خلاصه پرسش
آیه تطهیر در کدام سوره قرآن است؟
پرسش
آیه تطهیر در کدام سوره آمده است؟
پاسخ اجمالی

آیه معروف به آیه تطهیر، آیه 33 از سوره احزاب است. در این آیه خداوند اراده تکوینی خود را مبنی برای پاک کردن کامل گروهی به نام اهل بیت، بیان می کند.

 

این آیه جزء معدود آیاتی است که روایات زیادی – بیش از هفتاد روایت – در شأن نزول آن از اهل سنت و شیعه رسیده است.

 

فراوانی و دلالت این روایات به حدی است که جای هیچ شک و شبهه ای را در مورد مفاد آن به خصوص اینکه  مراد از اهل بیت در آیه، فقط پیامبر اکرم (ص) فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) هستند، باقی نمی گذارد، اگرچه آیه تطهیر در ترتیب بین آیات در میان آیات مربوط به زنان پیامبر (ص) قرار گرفته است ولی همانطور که از روایات و بعضی دیگر از قرائن فهمیده می شود آیه و حکم آن به آنان  مربوط نمی شود. و چنین ترتیب و تداخلی در آیات قرآن مقرون به سابقه است. همانطور که در آیه 3 از سوره مائده به عللی که در کلام مفسرین آمده است، چنین اتفاقی افتاده است.

 

پاسخ تفصیلی

بعضی از آیات قرآن به خاطر ویژگی های خاصی که داشتند ملقب به اسامی مستقلی شدند. از جمله آیه مبارکه تطهیر است. این آیه، آیه 33 از سوره احزاب است و علت معروف شدن به این نام این است که در این آیه خداوند اراده تکوینی خود به تطهیر اهل بیت (ع) را بیان فرموده است.

 

در شأن نزول این آیه روایات زیادی از شیعه و اهل سنت رسیده است. ام سلمه همسر رسول خدا (ص) می فرماید: این آیه در خانه ی من نازل شد و آن روز در خانه ی من فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) بودند که پیامبر آنان را زیر عبائی پوشانید، آنگاه گفت: خدایا اینان اهل بیت من هستند، پس پلیدی را از آنان ببر و پاکشان گردان. [1]

 

در اینجا لازم است گفتاری مختصر در مورد آیه مذکور داشته باشیم:

 

1. با توجه به کلمات عرب در بیان الفاظ ، دراین آیه شریفه دو انحصار و اختصاص به کار رفته است. اول انحصار اراده ی خدا به از بین بردن پلیدی و رجس و دوم انحصار این عصمت و دوری از پلیدی در مورد اهل بیت(ع). [2]

 

2. مراد از اراده خداوند در این آیه اراده تکوینی اوست که به تطهیر اهل بیت (ع) اختصاص یافته است زیرا اراده تشریعی خداوند به تطهیر همه انسانها تعلق گرفته است و اختصاص به افراد خاص ندارد و ارسال رسل و انزال کتب آسمانی برای هدایت و تزکیه و تعلیم بشریت به دلیل همین اراده تشریعی عام خداوند بوده است.

 

3. در این که منظور از اهل بیت در آیه مذکور چه کسانی هستند؟ عده ای اصرار دارند بگویند مراد از اهل بیت در آیه همسران پیامبر اکرم(ص) هستند، اینان گفته اند آنچه که از سیاق آیات به دست می آید این است که آیات قبل و بعد همه درباره زنان پیامبر است و معنا ندارد در این میان یک آیه اختصاص به غیر آنان داشته باشد؟ مفسرین زیادی از اهل سنت و شیعه به این گفته، پاسخ داده اند که بصورت مفصل در کتابهای تفسیر بیان شده است.اما به صورت اجمال در جواب باید گفت: اولاً در آیه مذکور ضمیر مذکر (عنکم) آمده است در حالی که همسران پیامبر مؤنث اند و صحیح نیست ضمیر «عنکم» به جای «عنکن» که مخصوص مؤنث است به کار برده شود، پس باید گفت ضمیر مذکر درباره ی گروهی است که به خاطر غالب بودن جنس مذکر (و یا مذکر بودن همه آن گروه) ضمیر مذکر آورده است.

 

ثانیاً چنین ترتیب و چینشی در کلمات و آیات قرآن سابقه دار است، مثلاً قسمت انتهای آیه 3 از سوره مائده در وسط آیاتی قرار گرفته که آنچه خوردنش حرام است می شمارد با اینکه این قسمت درباره اکمال دین و مأیوس شدن کافران از دین الهی است.

 

طبرسی می گوید: این تنها مورد نیست که در قرآن آیاتی در کنار هم قرار دارند که از موضوعات مختلفی سخن می گویند؛ قرآن آکنده از این گونه موارد است. همچنین در کلام فصحای عرب و اشعار آنان نیز نمونه های فراوانی از این دست دیده می شود [3] .

 

از طرفی در بین هفتاد روایت که ذیل این آیه از اهل سنت (از طریق ام سلمه، عایشه، ابوسعید خدری، ابن عباس، ثوبان، وائلة بن اسقع، عبدالله بن جعفر، علی (ع)، حسن بن علی (ع)) و شیعه (از طریق علی (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع)، امام صادق (ع) و امام رضا (ع)، ام سلمه، ابوذر، ابولیلی، ابوالاسود دوئلی، عمروبن میمون اودی، سعد بن ابی وقاص) نقل شده است یک روایت هم وجود ندارد که بگوید آیه ی شریفه دنبال آیات مربوط به همسران رسول خدا (ص) نازل شده، و حتی احدی از مفسرین این حرف را نزده اند، حتی کسانی مانند عروه و عکرمه که آیه مورد بحث را مخصوص زنان پیامبر(ص) می دانند نگفته اند که آیه در ضمن آیات نازل شده است. [4]

 

روایات گسترده ای که نقل شده است به خوبی مراد از اهل بیت را مشخص می کند:

 

حاکم نیشابوری (امام محدثان اهل سنت) در مستدرک صحیحین از عبدالله بن جعفر بعد از ذکر شأن نزول معروف این آیه می گوید اسناد این حدیث صحیح است. مسلم در صحیح، بیهقی در سنن کبری، طبری و ابن کثیر و سیوطی در تفاسیر شان، ترمذی در صحیح، طحاوی در مشکل الآثار، هیثمی در مجمع الزوائد، احمد بن حنبل در مسند، همه با بیان شأن نزول از طریق افراد مختلف همچون ام سلمه، واثله، عمر بن ابی سلمه، عایشه، روایت می کنند که پیامبر (ص) اهل بیت را مشخص فرمود و فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) را با خود به زیر کساء برد. [5] حتی در صحیح ترمذی در باب فضائل فاطمه (س)، و در تفسیر سیوطی از ابوسعید خدری و در مشکل الآثار طحاوی چنین آمده است. ام سلمه بعد از داخل شدن اهل بیت زیر کساء به پیامبر(ص) عرض کرد: آیا من هم با ایشانم؟ حضرت فرمود تو جایگاه خود را داری تو بر خیر هستی (یعنی تو داخل کساء نشو!).

 

ثالثاً با در نظر گرفتن اینکه کلمه «رجس» در آیه شریفه الف و لام دارد که جنس رجس را می رساند، معنایش این می شود که خدا می خواهد تمامی انواع پلیدی ها و هیأت های خبیثه و رذیله را از آنان ببرد، چنین ازاله ی کاملی با عصمت الهی منطبق می شود، [6] حال آنکه هیچ کس درباره ی زنان پیامبر(ص) ادعای عصمت نکرده است. یعنی این که آنان عصمت از هر گناه و یا خطا و اشتباه داشته باشند، و به همین علت این آیه را دلیل عصمت امامان گرفته اند. [7]

 

بنا بر این مراد از اهل بیت دراین ایه پنج تن آل کساء(عباء) هستند و حکم آیه به آنان اختصاص دارد.

 

برای آگاهی بیشتر به  سؤال 898  (سایت) ، نمایه: اهل بیت (ع) ، مراجعه فرمائید.

 

 

[1] ترجمه تفسیر المیزان، ج 16، ص 475.

[2] همان، ص 462.

[3] طبرسی، مجمع البیان، ج 7، ص560.

[4] همان، ص 466.

[5] آیه تطهیر در کتب دو مکتب، علامه سید مرتضی عسکری، ص 20-12.

[6] ترجمه تفسیر المیزان، ج 16، ص 467.

[7] همان.

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • چرا شیعه دچار انحراف شده است؟
    7503 شیعه و دیگر مذاهب 1386/08/23
    برای روشن شدن این مسئله ضروری است به نکاتی توجه شود: 1. اگر منظور شما از "شیعه" همان رفتارهای اشتباهی است که برخی شیعیان مرتکب می شوند، انتساب چنین رفتارهایی به "مذهب تشیع" (شیعه) به دور از ...
  • آیا نزول تدریجی مایع منی، حکم جنابت را دارد؟
    28942 شرایط تحقق جنابت 1386/04/20
    برای روشن شدن پاسخ به چند نکته باید توجه داشت:الف: انسان به دو چیز جنب می شود: 1- بیرون آمدن منی. 2- دخول به مقدار ختنه گاه.[1]ب: خروج منی در صورتی موجب غسل می شود که دارای شرایط ذیل باشد:1. همراه با شهوت باشد. 2.با ...
  • طی الارض چیست؟
    17612 مقامات 1385/12/24
    درباره حقیقت طی الارض نظریات گوناگونی ارائه شده است که یکی از آنها نظریه­ی «اعدام و ایجاد» ابن عربی است. طبق این نظریه، شخص خود را در مکان مبدأ «اعدام» و در مکان مورد نظر «ایجاد» می نماید. طبق نظریه ی دیگر، طی الارض، نقل و انتقال سریع ...
  • آیا خرید و فروش امتیاز واحدهای آپارتمانی و پیش‌خرید خانه‌ها جایز است؟
    4030 احکام مجتمع ها و آپارتمان ها 1394/01/07
    1. خرید و فروش چیزی که عرفاً مبهم است باطل است، ضمن اینکه «امتیاز»، مال نیست که قابل فروش باشد، ولی اگر فروش امتیاز، به معنی اخذ مبلغی در قبال واگذاری حق اولویت باشد و این امر هم خلاف قانون نباشد، اشکالی ندارد. 2. در پیش خرید اگر ...
  • در روایت رمضان یکی از اسامی خداوند دانسته شده است، رمضان در مورد خداوند به چه معنا است؟
    5715 اسمای الهی 1392/02/25
    رمضان مشتق از «رَمَض» به معنای شدّت حرارت، و حرارت سنگ، بر اثر شدّت حرارت خورشید آمده است.[1] «رمضان» از «رمیض»، به معناى ابر و باران در پایان‏ چلّه‌ی تابستان و ابتداى فصل پاییز است که گرماى تابستان را دور می‌‌کند. به این دلیل ...
  • طریقه خواندن نماز امام حسین(ع) چگونه است؟
    30810 گوناگون 1393/07/02
    سید بن طاوس، نمازی را با عنوان نماز امام حسین(ع) نقل می‌کند که مستحب است در روز جمعه،[1] همچنین (با اندک تفاوت در فقره پایانی دعای بعد از آن) در نیمه شعبان کنار ضریح مطهر امام حسین(ع)[2] خوانده شود. این ...
  • آیا در حکومت امام علی(ع) برای آزادی خط قرمزی وجود داشت؟
    7068 آزادی بیان و عمل 1392/12/12
    یکی از حقوق قطعی و مسلّم هر شهروند در حکومت علوی، آزادی است. برای آزادی در حکومت امام علی(ع) خط قرمزی وجود نداشت. تا زمانی که مخالفان و فرصت طلبان دست به اسلحه نبرده و آزادی و امنیت دیگران را مورد تهدید قرار نمی‌دادند، و یا با ترویج ...
  • چرا مؤلف کتاب «الغیبه» ملقّب به نعمانی است؟
    4256 تاريخ بزرگان 1391/02/10
    مؤلّف کتاب الغیبه، محمّد بن ابراهيم ملقّب به كاتب‏ نعمانى‏ است. او از محدّثان شيعه إماميّه بوده که در اوائل قرن چهارم هجرى می زیست. او نزد شیخ كلينى صاحب كتاب ارزشمند «كافى» به آموختن حديث پرداخت و بخش عمده دانش خود را از او گرفت و ...
  • آیا تمام همت زنان آرایش و زیبایی برای مردان می‌باشد، چون خلقت آنان بعد از مردان بوده است؟!
    3233 درایه الحدیث 1393/08/03
    روایاتی ناظر به آن هستند که ساخت و ساز (ساختن بناهای مجلل) دغدغه مردان بوده و خودآرایی دغدغه زنان است و یا اینکه حوا یا زن، از آدم یا مرد، خلق شده است؛ بنابراین همت زن، مرد است.[1] این روایات به یک واقعیت اجتماعی ...
  • اول وقت نماز صبح از نظر آقای بهجت چه زمانی می باشد؟
    7271 زمان 1390/05/27
    نظر حضرت آیةالله بهجت در این زمینه با سایر مراجع یکسان است و آن به این شرح است:"نزدیک اذان صبح از طرف مشرق نور سفیدى رو به بالا حرکت مى‌کند که آن را فجر اول گویند؛ موقعى که آن سفیدى پهن شد، فجر دوم و ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    877693 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    540616 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    420286 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    405558 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    366225 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    329124 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    310784 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    306807 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    305499 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    297917 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5906  نفر