جستجوی پیشرفته
بازدید
40386
تاریخ بروزرسانی 1386/07/10
خلاصه پرسش
آیه تطهیر در کدام سوره قرآن است؟
پرسش
آیه تطهیر در کدام سوره آمده است؟
پاسخ اجمالی

آیه معروف به آیه تطهیر، آیه 33 از سوره احزاب است. در این آیه خداوند اراده تکوینی خود را مبنی برای پاک کردن کامل گروهی به نام اهل بیت، بیان می کند.

این آیه جزء معدود آیاتی است که روایات زیادی – بیش از هفتاد روایت – در شأن نزول آن از اهل سنت و شیعه رسیده است.

فراوانی و دلالت این روایات به حدی است که جای هیچ شک و شبهه ای را در مورد مفاد آن به خصوص اینکه  مراد از اهل بیت در آیه، فقط پیامبر اکرم (ص) فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) هستند، باقی نمی گذارد، اگرچه آیه تطهیر در ترتیب بین آیات در میان آیات مربوط به زنان پیامبر (ص) قرار گرفته است ولی همانطور که از روایات و بعضی دیگر از قرائن فهمیده می شود آیه و حکم آن به آنان  مربوط نمی شود. و چنین ترتیب و تداخلی در آیات قرآن مقرون به سابقه است. همانطور که در آیه 3 از سوره مائده به عللی که در کلام مفسرین آمده است، چنین اتفاقی افتاده است.

پاسخ تفصیلی

بعضی از آیات قرآن به خاطر ویژگی های خاصی که داشتند ملقب به اسامی مستقلی شدند. از جمله آیه مبارکه تطهیر است. این آیه، آیه 33 از سوره احزاب است و علت معروف شدن به این نام این است که در این آیه خداوند اراده تکوینی خود به تطهیر اهل بیت (ع) را بیان فرموده است.

در شأن نزول این آیه روایات زیادی از شیعه و اهل سنت رسیده است. ام سلمه همسر رسول خدا (ص) می فرماید: این آیه در خانه ی من نازل شد و آن روز در خانه ی من فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) بودند که پیامبر آنان را زیر عبائی پوشانید، آنگاه گفت: خدایا اینان اهل بیت من هستند، پس پلیدی را از آنان ببر و پاکشان گردان. [1]

در اینجا لازم است گفتاری مختصر در مورد آیه مذکور داشته باشیم:

1. با توجه به کلمات عرب در بیان الفاظ ، دراین آیه شریفه دو انحصار و اختصاص به کار رفته است. اول انحصار اراده ی خدا به از بین بردن پلیدی و رجس و دوم انحصار این عصمت و دوری از پلیدی در مورد اهل بیت(ع). [2]

2. مراد از اراده خداوند در این آیه اراده تکوینی اوست که به تطهیر اهل بیت (ع) اختصاص یافته است زیرا اراده تشریعی خداوند به تطهیر همه انسانها تعلق گرفته است و اختصاص به افراد خاص ندارد و ارسال رسل و انزال کتب آسمانی برای هدایت و تزکیه و تعلیم بشریت به دلیل همین اراده تشریعی عام خداوند بوده است.

3. در این که منظور از اهل بیت در آیه مذکور چه کسانی هستند؟ عده ای اصرار دارند بگویند مراد از اهل بیت در آیه همسران پیامبر اکرم(ص) هستند، اینان گفته اند آنچه که از سیاق آیات به دست می آید این است که آیات قبل و بعد همه درباره زنان پیامبر است و معنا ندارد در این میان یک آیه اختصاص به غیر آنان داشته باشد؟ مفسرین زیادی از اهل سنت و شیعه به این گفته، پاسخ داده اند که بصورت مفصل در کتابهای تفسیر بیان شده است.اما به صورت اجمال در جواب باید گفت: اولاً در آیه مذکور ضمیر مذکر (عنکم) آمده است در حالی که همسران پیامبر مؤنث اند و صحیح نیست ضمیر «عنکم» به جای «عنکن» که مخصوص مؤنث است به کار برده شود، پس باید گفت ضمیر مذکر درباره ی گروهی است که به خاطر غالب بودن جنس مذکر (و یا مذکر بودن همه آن گروه) ضمیر مذکر آورده است.

ثانیاً چنین ترتیب و چینشی در کلمات و آیات قرآن سابقه دار است، مثلاً قسمت انتهای آیه 3 از سوره مائده در وسط آیاتی قرار گرفته که آنچه خوردنش حرام است می شمارد با اینکه این قسمت درباره اکمال دین و مأیوس شدن کافران از دین الهی است.

طبرسی می گوید: این تنها مورد نیست که در قرآن آیاتی در کنار هم قرار دارند که از موضوعات مختلفی سخن می گویند؛ قرآن آکنده از این گونه موارد است. همچنین در کلام فصحای عرب و اشعار آنان نیز نمونه های فراوانی از این دست دیده می شود [3] .

از طرفی در بین هفتاد روایت که ذیل این آیه از اهل سنت (از طریق ام سلمه، عایشه، ابوسعید خدری، ابن عباس، ثوبان، وائلة بن اسقع، عبدالله بن جعفر، علی (ع)، حسن بن علی (ع)) و شیعه (از طریق علی (ع)، امام سجاد (ع)، امام باقر (ع)، امام صادق (ع) و امام رضا (ع)، ام سلمه، ابوذر، ابولیلی، ابوالاسود دوئلی، عمروبن میمون اودی، سعد بن ابی وقاص) نقل شده است یک روایت هم وجود ندارد که بگوید آیه ی شریفه دنبال آیات مربوط به همسران رسول خدا (ص) نازل شده، و حتی احدی از مفسرین این حرف را نزده اند، حتی کسانی مانند عروه و عکرمه که آیه مورد بحث را مخصوص زنان پیامبر(ص) می دانند نگفته اند که آیه در ضمن آیات نازل شده است. [4]

روایات گسترده ای که نقل شده است به خوبی مراد از اهل بیت را مشخص می کند:

حاکم نیشابوری (امام محدثان اهل سنت) در مستدرک صحیحین از عبدالله بن جعفر بعد از ذکر شأن نزول معروف این آیه می گوید اسناد این حدیث صحیح است. مسلم در صحیح، بیهقی در سنن کبری، طبری و ابن کثیر و سیوطی در تفاسیر شان، ترمذی در صحیح، طحاوی در مشکل الآثار، هیثمی در مجمع الزوائد، احمد بن حنبل در مسند، همه با بیان شأن نزول از طریق افراد مختلف همچون ام سلمه، واثله، عمر بن ابی سلمه، عایشه، روایت می کنند که پیامبر (ص) اهل بیت را مشخص فرمود و فاطمه و علی و حسن و حسین (ع) را با خود به زیر کساء برد. [5] حتی در صحیح ترمذی در باب فضائل فاطمه (س)، و در تفسیر سیوطی از ابوسعید خدری و در مشکل الآثار طحاوی چنین آمده است. ام سلمه بعد از داخل شدن اهل بیت زیر کساء به پیامبر(ص) عرض کرد: آیا من هم با ایشانم؟ حضرت فرمود تو جایگاه خود را داری تو بر خیر هستی (یعنی تو داخل کساء نشو!).

ثالثاً با در نظر گرفتن اینکه کلمه «رجس» در آیه شریفه الف و لام دارد که جنس رجس را می رساند، معنایش این می شود که خدا می خواهد تمامی انواع پلیدی ها و هیأت های خبیثه و رذیله را از آنان ببرد، چنین ازاله ی کاملی با عصمت الهی منطبق می شود، [6] حال آنکه هیچ کس درباره ی زنان پیامبر(ص) ادعای عصمت نکرده است. یعنی این که آنان عصمت از هر گناه و یا خطا و اشتباه داشته باشند، و به همین علت این آیه را دلیل عصمت امامان گرفته اند. [7]

بنا بر این مراد از اهل بیت دراین ایه پنج تن آل کساء(عباء) هستند و حکم آیه به آنان اختصاص دارد.

برای آگاهی بیشتر به  سؤال ۸۹۸  (سایت) ، نمایه: اهل بیت (ع) ، مراجعه فرمائید.



[1] ترجمه تفسیر المیزان، ج 16، ص 475.

[2] همان، ص 462.

[3] طبرسی، مجمع البیان، ج 7، ص560.

[4] همان، ص 466.

[5] آیه تطهیر در کتب دو مکتب، علامه سید مرتضی عسکری، ص 20-12.

[6] ترجمه تفسیر المیزان، ج 16، ص 467.

[7] همان.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

  • از زمان خلقت حضرت آدم ابوالبشر چه مدت می گذرد؟
    79305 خلقت انسان 1385/11/15
    در قرآن کریم مطلب صریحی در این باره وجود ندارد. اما در منابع تاریخی آمده است که خلقت آدم مربوط به حدود شش یا هفت هزار سال پیش است، البته این مطلب منافاتی با این اعتقاد دانشمندان که عمر نوع بشرى بیش از ملیون ها سال است، ...
  • «رَبّ مطلق» و «رَبّ مضاف» چیست؟
    5844 انسان شناسی 1392/06/16
    «ربّ مطلق» (اصطلاحی عرفانی و فلسفی)، به واجب الوجود بالذات و معبود مطلق گویند که تنها ذات اقدس خدای تبارک و تعالى است که هیچ‌کس شریک او نیست.[1] از آن‌جا که خدا مالک همه هستى‏ است، در نتیجه تدبیر همه عالم از او خواهد ...
  • آیا امام خمینی(ره) در بدو ورود به ایران وعده مجانی‌بودن آب و برق را به مردم دادند؟
    6851 گوناگون 1393/10/09
    هر چند که هدف اصلی قیام امام خمینی، حفظ اسلام[1] و خارج کردن مردم مسلمان ایران از زیر یوغ سلطه استعمارگرانِ جهانی، خصوصاً آمریکا بود،[2] اما رسیدگی به مستضعفان و فقرا نیز یکی از اهداف مهم ایشان بود؛ از این‌رو ...
  • مراد از کارهای خیر چیست که پروردگار در قرآن دستور به سبقت و سرعت گرفتن به سوی آنها داده است؟
    12396 خیر و شر 1392/07/17
    واژه «خیر» در لغت به کارهایی اطلاق می‌شود که دل‌‌پسند و مرغوب است.[1] راغب در مفردات می‌‌گوید: خیر آن است که همه بدان رغبت کنند؛ مثل عقل، عدل، فضل و ...، که در مقابل آن شرّ است.[2] پروردگار حکیم در ...
  • «تابعین» چه کسانی‌اند؟ ارزش و ویژگی‌های تفسیر عصر تابعین چیست؟
    13227 علوم قرآنی 1393/06/11
    تابعى به کسى گفته می‌شود که یک یا چند نفر از صحابه را ملاقات کرده و با آنان معاشرت و همراهی داشته باشد. تابعان نخستین مفسرانی‌اند که پیامبر خدا(ص) را ندیده بودند، و معلومات آنان غالباً به صحابه منتهى می‌شود. درباره ارزش و اعتبار تفسیر تابعین، اظهارنظرهاى متفاوتى ...
  • جریان خواب و یا مکاشفه مجلسی اول (پدر مؤلف بحارالانوار) در مورد صحیفه سجادیه چیست؟
    665 امام سجاد ع 1397/04/26
    در پاسخ، ابتدا باید به این نکته توجه کرد که خواب‌ها و مکاشفه‌ها به تنهایی نمی‌توانند موضوعی را برای دیگران اثبات کنند و به همین دلیل، در راهنمای پرسشگری، تعبیر تمام خواب‌ها و مکاشفات را از وظایف پایگاه ندانسته‌ایم. با این وجود اگر فرد قابل اطمینانی گزارشی در ...
  • عرش و کرسی چیست؟
    14607 تفسیر 1386/10/11
    درباره ی عرش و کرسی مفسران قرآن، با استفاده از آیات و روایات چند معنا را احتمال داده اند. برخی گفته اند، عرش و کرسی یک چیز است با دو نام، هر دو تعبیر کنایی از مقامی است که امر تدبیر جهان از آنان ناشی می شود.عده ای دیگر ...
  • تعداد و ویژگی‌های «افعال قلوب» را بیان کنید؟
    1990 صرف و نحو 1397/02/28
    یکی از نواسخ مبتدا و خبر (که سبب تغییر معنایی و اعرابی آنها می‌شوند)، افعال قلوب می‌باشد. دلیل نامگذاری این افعال به «افعال قلوب» این است که معنای آنها قائم به قلب (تغییر) است؛ یعنی این افعال با تغییر و انقلاب در مبتدا و خبر و تبدیل آنها ...
  • آیا خوردن چیپس با آنزیم خوک جایز است؟
    4187 خوراکی های صنعتی 1386/11/07
    مراجع معظم تقلید به پرسش فوق این گونه پاسخ داده اند:حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی):در فرض سؤال جایز نیست.حضرت آیت ...
  • آیا قرآن خواندن برای اموات صحیح است؟
    77886 حقانیت مرگ 1388/08/26
    در خصوص اثبات استحباب قرائت قرآن برای اموات دو نوع دلیل می توان بیان کرد: نوع اول روایاتی که به صورت کلی بیان می کند که به یاد اموات و گذشتگان باشید و آنها از کارهای نیک شما بهره می برند؛ روشن است که قرائت قرآن یکی ...

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    860486 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    524109 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    405662 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    396763 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    361629 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    320698 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    302248 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    301519 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    295371 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    290165 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5915  نفر