بازدید
11947
آخرین بروزرسانی: 1393/08/17
خلاصه پرسش
طبق نظر یکی از دانشمندان اهل سنت آیه "یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ ..."، بطلان عقیده به امامت را تأیید و تصدیق می کند! نظر شما در این مورد چیست؟
پرسش
سلام علیکم؛ طبق نظر یکی از دانشمندان سنی، این آیه "یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا أَطیعُوا اللَّهَ وَ أَطیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فی‏ شَیْ‏ء ..."، بطلان عقیده به امامت را تأیید و تصدیق می کند؛ زیرا اگر امامان معصوم بودند! آیه نباید در بردارنده این جمله باشد که " فَإِنْ تَنازَعْتُمْ ..."؛ چون می بایست یک اظهاریه مطلق می داشت؛ یعنی "از خداوند و پیامبر و اوصیای پیامبر اطاعت کنید". این آیه ثابت می کند که شما می توانید نسبت به اولی الامر (اوصیای پیامبر) نزاعی داشته و آن را انکار کنید و اگر این کار را کردید می توانید به خداوند (سبحانه و تعالی) و پیامبر (ص) رجوع کنید. علاوه بر این اگر نزاعی وجود داشت و اگر امامت یک عقیده معتبر بود، می بایست چنین می گفت: "ردوه الی الله و رسوله و الی اولی الامر منکم".
پاسخ اجمالی

آیه مورد سؤال از دو بخش تشکیل شده است. در بخش اول از اطلاق آیه درباره اطاعت از "اولی الأمر" در کنار اطاعت از خدا و رسول (ص) که بدون هیچ قید و شرطی ذکر شده است، عصمت اولی الأمر دانسته می شود؛ زیرا در کلام الهی تمام قیودات برای کلام ذکر می شود و اگر احتمال خطا در اولی الأمر داده می شد، حتماً خداوند متعال اطاعت از او را مقید ذکر می کرد، نه به صورت مطلق، همچنان که درباره اطاعت از والدین این مطلب رعایت شده است و آن جایی که دستورات آنها مخالف اوامر الهی باشد اطاعت استثناء شده است. پس حال که هیچ قیدی زده نشد، معلوم می شود که اولی الأمر نیز همانند رسول معصوم اند. می ماند مصداق اولی الأمر که آن هم با مراجعه به پاسخ   سؤال 3057 (سایت: 4302)   مطلب روشن می شود. درباره علت ذکر نشدن اولی الأمر در دنباله آیه هم به پاسخ تفصیلی مراجعه شود.

پاسخ تفصیلی

آیه مورد سؤال آیه 59 سوره نساء است. خداوند در این آیه شریفه می فرمایید: "ای کسانی که ایمان آورده اید خدا را اطاعت کنید و پیامبر و اولیای امر خود را نیز اطاعت کنید، پس هرگاه در امری اختلاف نظر یافتید، اگر به خدا و روز بازپسین ایمان دارید، آن را به خدا و پیامبر عرضه دارید، این بهتر و نیک فرجام تر است". [1] همان طور که از ظاهر آیه نیز معلوم است، آیه دو قسمت دارد، در قسمت اول بحث اطاعت از خدا و پیامبر و "اولی الأمر" را مطرح کرده، و در دنباله به بحث محل مراجعه مردم در اختلافات پرداخته است.

 

در ابتدای آیه، خداوند اطاعت از رسول و اولی الأمر را در کنار اطاعت از خود مطرح نموده است. در این جا دو مطلب دارای اهمیت است:

 

1. اطلاق آیه در مورد اطاعت از رسول و اولی الأمر

 

2. مصداق اولی الأمر و تطبیق آن بر امامان دوازده گانه شیعه

 

اما مطلب نخست:

 

از این که خداوند به صورت مطلق آن هم بدون هیچ قید و شرطی، بندگان مؤمن خود را به اطاعت پذیری از پیامبر امر کرده است، دانسته می شود، آن چنان که هیچ قیدی برای اطاعت از خدا وجود ندارد و این از بدیهیات است، همچنان است اطاعت از رسولش و اگر احتمال کوچک ترین خطا و اشتباهی از جانب پیامبر می رفت، خداوند حکیم، علیم و دانا نباید این گونه (بدون هیچ قید و شرطی) بندگان خود را مورد خطاب قرار می داد.

 

از این جا معلوم می شود که پیامبر اکرم (ص) معصوم است و هیچ گونه امر و نهی بر خلاف اوامر و نواهی الاهی ندارد و گرنه معنا نداشت که خداوند به صورت مطلق دستور به اطاعت از او را صادر کند، و حال آن که احتمال دارد از او خطایی سر بزند. پس اطاعت از او عین اطاعت از خدا است و به این مطلب آیه هشتم همین سوره (نساء) اشاره دارد آن جا که می فرماید: "رکس از پیامبر فرمان برد در حقیقت خدا را فرمان برده است". [2]

 

اگر کمترین احتمالی درباره معصیت پیامبر داده می شد، حتماً خداوند این اطاعت را نیز مقید می کرد، همچنان که درباره فرمان بردن از پدر و مادر چنین شده است، آن جا که می فرماید: "و اگر تو را وادارند تا درباره چیزی که تو را به آن دانشی نیست، به من شرک ورزی، از آنان فرمان مبر". [3]

 

تا به این جا عصمت پیامبر اثبات شد و البته این نکته مورد اتفاق نظر شیعه و اکثریت اهل سنت است.

 

از عطف اولی الأمر به رسول آن هم با یک امر و عدم تکرار "اطیعوا" درباره اولی الأمر (بر خلاف تکرار آن برای پیامبر) به خوبی روشن می شود که هر آنچه درباره پیامبر و اثبات عصمتش بیان شد، در مورد اولی الأمر هم صدق می کند و قابل اثبات است. پس اولی الأمر هم باید معصوم باشد و چنین هم هست.

 

اما مطلب دوم، یعنی مصداق این اولی الأمر و تطبیق آن بر امامان دوازده گانه شیعیان: در این مورد به پاسخ سؤال 3057 (سایت: 4302) مراجعه شود.

 

در این جا می پردازیم به قسمت دوم آیه، یعنی بحث رجوع به خدا و پیامبر در تنازعات و اختلافات:

 

سؤالی که در این جا مطرح است این است که چرا با توجه به این که در قسمت نخست، عصمت اولی الأمر ثابت شد و به صورت مطلق امر به اطاعت از او شد، اما در این جا اسمی از او برده نشده است و نفرموده در اختلافات به خدا و رسول و اولی الأمر مراجعه کنید و فقط فرموده در تنازعات به خدا و رسول مراجعه کنید؟

 

در پاسخ به این سؤال باید چنین گفت:

 

اولاً: این اشکال بر عده ای از اهل تسنن از جمله، فخر رازی، [4] زمخشری، [5] طبری [6] و... نیز وارد است؛ زیرا اولی الأمر به هر معنایی که باشد این سؤال در موردش مطرح است.

 

ثانیاً: اگر نزاع در خود اولی الأمر باشد که نمی شود به اولی الأمر رجوع کرد.

 

پس نیاوردن کلمه اولی الأمر در ادامه آیه دلیل بر عدم عصمت آنان یا عدم لیاقت آنان برای زمام داری امت بعد از رسول نمی باشد.

 

ثالثاً: این حرف که چون اولی الأمر در ادامه ذکر نشده، پس دلالت بر بطلان عقیده به امامت می کند، حرفی بی اساس است؛ زیرا با بیانی که ما در ابتدای جواب داشتیم، دانسته شد که پیامبر معصوم است، حال در آیه دهم سوره شوری چنین بیان شده است: "درباره هر چیز اختلاف کردید داوریش به خدا ارجاع می شود"، [7] با بیان شما باید در این جا هم بگوییم پیامبر معصوم نبوده که خدا اسمی از او نیاورده است! یا بگوییم اعتقاد به پیامبری او - العیاذ باالله – اعتقادی بی اساس است، و حال آن که هیچ کس چنین سخنی بر زبان نیاورده.  به عبارت دیگر، آیه موجود در پرسش نشانگر آن نیست که به امام مراجعه نکنید، به قاضی نروید و ... .

 

از همه اینها گذشته در آیه 83 سوره نساء بحث رجوع به اولی الأمر هم مطرح شده است، آن جا که می فرماید: "... در حالی که اگر آن را به پیامبر و اولی الأمر بازگردانند، از ریشه های مسائل آگاه خواهند شد ... ". [8] پس در این آیه رجوع به اولی الأمر نیز بیان شده است.

 

نمایه مرتبط:

 

منظور از اولی الأمر، 2658 (سایت: 3057) .

 

 

[1] . نساء، 59.

[2] . نساء، 8.

[3] . عنکبوت، 8.

[4] . رازی، فخرالدین محمد، مفاتیح الغیب، ج 10، ص 144، دار احیاء التراث العربی، بیروت، چاپ سوم، 1420ق.

[5] . زمخشری، الکشاف، ج 2، ص 524، دار الکتاب العربی، بیروت، چاپ سوم، 1407ق.

[6] . طبری، جامع البیان فی تفسیر القرآن، ج 5، ص 180، دار المعرفة بیروت، چاپ اول، 1412ق.

[7] . شوری،10.

[8] . نساء، 83.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    892295 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    554620 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    429908 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    418892 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    394872 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    370959 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    349094 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    329662 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    316563 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    311957 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...