بازدید
30982
آخرین بروزرسانی: 1397/07/12
خلاصه پرسش
منظور از برافراشتن کوه طور بالای سر بنی اسرائیل چیست؟
پرسش
خدا در آیه 63 سوره بقره می‌فرماید: «و (به یاد آورید) زمانى را که از شما پیمان گرفتیم و کوه طور را بالاى سر شما قرار دادیم (و به شما گفتیم:) آنچه را (از آیات و دستورهاى خداوند) به شما داده‌ایم، با قدرت بگیرید و آنچه را در آن است به یاد داشته باشید (و به آن عمل کنید) شاید پرهیزکار شوید!»؛ طبق این آیه، برافراشته شدن کوه طور بعد از گرفتن پیمان از بنی اسرائیل است .لازم به توضیح نیست که چقدر این آیه از حقایق علمی به دور است، اگر بگوییم منظور از بر افراشتن کوه طور در ابتدای خلقت است. آوردن این جمله پس از گرفتن پیمان از بنی اسرائیل چیزی به جز هذیان‌گویی نویسنده قرآن تداعی نمی‌کند؟ چطور این آیه قابل توجیه است؟
پاسخ اجمالی
در چند آیه از آیات قرآن تعبیر «وَ رَفَعْنا فَوْقَکُمُ الطُّور» و مشابه آن درباره بنی اسرائیل آمده است. این آیات شریفه اشاره به یک واقعیت تاریخی است که به دلیل مخالفت بنی اسرائیل با دستورات خداوند در زمان حضرت موسی(ع) اتفاق افتاد و خدای متعال بخشی از کوه طور را بالای سر بنی اسرائیل به حرکت در آورد. با توجه به قدرت لایزال الهی که میلیون‌ها ستاره و منظومه و کهکشان را آفریده و با فواصل معیّنی در فضا به آنها حرکت داده است، امکان و وقوع چنین امری که قرآن از وقوع آن خبر داده است از نظر عقل و علم محال نیست و جای شگفتی ندارد.
پاسخ تفصیلی
در آیه 63 سوره بقره در رابطه با بنی اسرائیل به دو نکته اشاره شده است:
1. پیمان‏ گرفتن از بنی اسرائیل: این پیمان که برخی از مواد آن در آیات قرآن مجید[1] و نیز در تورات بیان شده است عبارت بود از: توحید پروردگار، ایمان به همه پیامبران الهى، نیکى به پدر و مادر و بستگان و یتیمان و مستمندان، صدقه و انفاق در راه خدا، گفتار نیک، بر پا داشتن نماز، پرداختن زکات، پرهیز از خون‌ریزى و ... در ذیل آیه 12 سوره مائده براى آنها تضمین مى‏کند که اگر به این پیمان عمل کنند، اهل بهشت خواهند بود.
2. قرار گرفتن کوه طور بالاى سر بنى اسرائیل: طبق آنچه در کتب تفسیر آمده است، قرار گرفتن کوه طور بالاى سر بنى اسرائیل یک امر واقعی بوده که در زمان حضرت موسی(ع) واقع شده است و نه موضوعی که در ابتدای خلقت رخ داده باشد. گفتنی است که قرآن در چند آیه از آیات خود با تعبیر «وَ رَفَعْنا فَوْقَکُمُ الطُّور»[2] و مشابه آن در باره بنی اسرائیل به این نکته و حقیقت اشاره کرده است.
طبرسى از «ابن زید» چنین نقل می‌کند: «هنگامى که موسى(ع) از کوه طور بازگشت و تورات را با خود آورد، به قوم خویش اعلام کرد کتاب آسمانى آورده‌ام که حاوى دستورات دینى و حلال و حرام است، دستوراتى که خداوند برنامه کار شما قرار داده، آن‌را بگیرید و به احکام آن عمل کنید. یهود به بهانه این‌که موسی(ع) تکالیف مشکلى براى آنان آورده، بناى نافرمانى و سرکشى گذاشتند، خدا هم فرشتگان را مأمور کرد، تا قطعه عظیمى از کوه طور را بالاى سر آنها قرار دهند. در این هنگام موسى(ع) اعلام کرد: چنانچه پیمان ببندید و به دستورات خدا عمل کنید و از سرکشى و تمرّد توبه نمائید، این عذاب و کیفر از شما بر طرف می‏شود و گرنه همه هلاک خواهید شد. آنها تسلیم شدند و تورات را پذیرا گشتند و براى خدا سجده نمودند، در حالى که هر لحظه انتظار سقوط کوه را بر سر خود می‏کشیدند، ولى به برکت توبه سرانجام این عذاب الهى از آنها دفع شد».[3]
بنابر این، آیه فوق بیانگر نشانه‌ای از عظمت و قدرت خداوند در رابطه با تنبیه کافران و متمرّدان از دستورات و پیمان‌های انبیا است که در تاریخ واقع شده است و با توجه به قدرت لایزال الهی که میلیون‌ها ستاره و منظومه و کهکشان را آفریده و با فواصل معیّنی در فضا با سرعت بسیار زیاد به آنها حرکت داده است، امکان و وقوع چنین امری که قرآن از وقوع آن خبر داده است (تمام کوه طور یا قسمتی از آن بر بالای سر قوم بنی اسرائیل به حرکت در آید)، از نظر عقل و علم محال نیست و جای شگفتی ندارد. بله! ممکن است از نظر عادی امری خارق العاده باشد، ولی باید گفت این حادثه همانند دیگر معجزات انبیای الهی (زنده کردن مردگان توسط حضرت عیسی، خارج کردن شتر از میان کوه توسط حضرت صالح و....) که همگی کارهایی خارق العاده بود، ولی به اذن خداوند در جلو چشم همگان به وقوع می‌پیوست، واقع شده است.
یادآورى این نکته در این‌جا نیز ضرورى است که؛ در توصیف چگونگى قرار گرفتن کوه بالاى سر بنى اسرائیل جمعى از مفسران معتقدند که به فرمان خداوند، طور از جا کنده شد و همچون سایبانى بر سر آنها قرار گرفت.[4] این نظر بر گرفته از این آیه است که می‌فرماید: «و (نیز به خاطر بیاور) هنگامى که کوه را همچون سایبانى بر فراز آنها بلند کردیم، آن چنان که گمان کردند بر آنان فرود می‌آمد (و در همین حال، از آنها پیمان گرفتیم و گفتیم:) آنچه را (از احکام و دستورها) به شما داده‌ایم، با قوّت (و جدیت) بگیرید! و آنچه در آن است، به یاد داشته باشید، (و عمل کنید،) تا پرهیزگار شوید!».[5]
البته در ارتباط با جزئیات این حادثه، احتمالات دیگری مطرح شده مبنی بر این‌که  زلزله شدیدى در کوه واقع شد و چنان کوه به لرزه درآمد که افرادى که پایین کوه بودند، سایه قسمت‌هاى بالاى آن‌را بر سر خود مشاهده کردند و احتمال می‌دادند هر لحظه ممکن است بر سر آنها فرود آید، ولى به لطف الهى زلزله آرام گرفت و کوه به جاى خود قرار گرفت.[6] و این احتمال نیز وجود دارد که قطعه عظیمى از کوه به فرمان خدا بر اثر زلزله و صاعقه شدید از جا کنده شد، و از بالاى سر آنها گذشت به طورى که چند لحظه، آن‌را بر فراز سر خود دیدند و تصور کردند که بر آنها فرو خواهد افتاد».[7]
اما به نظر می‌رسد، برخی از توصیفات و توجیهات ارائه شده، به دنبال آن بوده که به مخاطبان خود بباوراند که این معجزه الهی، چندان هم عجیب و شگفت‌انگیز نبوده و با معیارهای عادی عقل بشری سازگار است.
ما معتقدیم که هر موضوعی که محال عقلی نباشد، بدون نیاز به هیچ توجیهی در حیطه قدرت پروردگار خواهد گنجید و در توصیف جزئیات یک معجزه، تنها باید با تکیه بر مستندات شرعی و یا موازین مسلم عقلی بهره جست.
 

[1] مائده، 12.
[2]. بقره،63؛ بقره 93؛ نساء 154؛ اعراف، 171.   
[3]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه: بلاغی‏، محمد جواد، ج 1، ص 262، انتشارات ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم، 1372ش.
[4]. همان، ج ‏4، ص 764؛ فیض کاشانی، ملا محسن، الاصفی فی تفسیرالقرآن، تحقیق: درایتی، محمدحسین، نعمتی‏، محمدرضا، ج 1، ص 411، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چاپ اول، 1418ق؛ شریف لاهیجی، محمد بن علی، تفسیر شریف لاهیجی، تحقیق: حسینی ارموی (محدث)، میر جلال الدین، ج 2، ص 122، دفتر نشر داد، تهران، چاپ اول، 1373ش.
[5]. اعراف، 171.
[6]. ر.ک: قلمونی حسینی، محمد رشید بن علی رضا، تفسیر القرآن الحکیم (تفسیر المنار)، ج 1، ص 281 – 282 و ج 9، ص 324، الهیئة المصریة العامة للکتاب، 1990م؛ مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏1، ص 294، دار الکتب الإسلامیة، تهران‏، چاپ اول، 1374ش. 
[7]. تفسیر نمونه، ج ‏1، ص 294.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    902210 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565961 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    492183 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425512 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    405354 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    374049 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    360255 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    345100 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325383 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315818 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...