جستجوی پیشرفته
بازدید
6465
آخرین بروزرسانی: 1391/11/30
خلاصه پرسش
کثرت خارجی و کثرت نفسی، به چه معنا است؟
پرسش
سلام علیکم؛ لطفا توضیحی -هر چند مختصر- در باره این اصطلاحات بیان نمایید: 1. کثرت، 2. کثرت خارجی، 3. کثرت نفسی
پاسخ اجمالی
۱. کثرت: «کثرت» و «وحدت» از مفاهیم بدیهی هستند که نیاز به تعریف منطقی ندارند؛ به همین جهت تعریفی که از آن‌دو می‌شود شرح اسم و تعریف لفظی است؛ مانند این‌که در تعریف کثرت گفته می‌شود: «کثرت حیثیت انقسام است»؛ یعنی چیزی که دارای انقسام باشد - از آن جهت که منقسم است- به آن کثیر گفته می‌شود.[1]
۲. کثرت خارجی و نفسی: مسئله‌ی کثرت خارجی و نفسی بر اساس دو دیدگاه(فلسفه و عرفان) قابل بررسی است.
الف. حکیمان در توضیح کثرت خارجی و نفسی می‌گویند ما در موجودات خارجی دو نوع کثرت مشاهده می‌کنیم: یکى کثرت از جهت اعراض خارجی است؛ مانند این‌که مشاهده می‌کنیم این اسب است و آن انسان است و آن دیگر درخت و... .
کثرت دیگر مربوط به خود وجود است؛ مانند این‌که این موجود بالفعل است و آن دیگر بالقوّه است، یا این واحد است و آن کثیر، یا این حادث است، آن قدیم و این ممکن است و آن واجب و غیره.
کثرت از جهت اول را از این جهت که مقوم وجود نیست، بلکه به لحاظ عروض ماهیت بر وجود است،[2] کثرت خارجی می‌گویند. اما کثرت از جهت دوم، که از طریق انقسامات نفس وجود عارض آن مى‏شود؛ مانند تقسیم آن به واجب و ممکن، یا به واحد و کثیر، یا به بالفعل و بالقوّه و...؛ این نوع کثرت از مقومات وجود و در ذات آن است و خارج از آن یا جزء آن نیست؛ این نوع کثرت را می‌توان کثرت نفسی نامید.[3]
ب. اما تعبیر کثرت خارجی و نفسی در عرفان ظاهراً به این جهت است که اهل عرفان گاهی کثرت را به لحاظ مرحله ذات خدا و به تعبیر اهل عرفان در مرتبه «صقع ذات» مطرح می‌کنند، و گاهی به لحاظ خارج از ذات خداوند. کثرت به لحاظ مرحله‌ی ذات را می‌توان کثرت نفسی نامید، و کثرت به لحاظ دوم را می‌توان کثرت خارجی دانست.[4] 
 

[1]. طباطبائی، سید محمد حسین، بدایة الحکمة، ص 127 و 128، مؤسسه نشر اسلامی، قم، بی‌تا.
[2]. البته هر چند بنابر اصالت وجود، تحقق ماهیت نیز به وجود است، ولی منظور این است کثرتی که از ناحیه ماهیت بر وجود عارض می‌شود مقوم وجود نیست.
[3] ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین، نهایة الحکمة، ص 17 و 18، مؤسسه نشر اسلامی، قم، چاپ پنجم، 1404ق.
[4] ر. ک: ابن ترکه، صائن الدین على بن محمد، تمهید القواعد، ص 54، انتشارات وزارت فرهنگ و آموزش عالى، تهران، 1360ش.
ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    633129 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    465968 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    461653 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    413513 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    392945 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390421 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349508 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335511 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    319921 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309234 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...