جستجوی پیشرفته
بازدید
1295
آخرین بروزرسانی: 1397/04/31
خلاصه پرسش
روایات فراوانی داریم که به هوشیاری کامل مردگان اشاره کرده است و با این فرض، آنان تا روز قیامت، مسیری طولانی را طی خواهند کرد، پس چرا قرآن می‌فرماید که هنگام برانگیخته‌شدن خواهید پنداشت که زمان اندکی درنگ کرده‌اید؟!
پرسش
در آیه 52 سوره اسرا؛ چرا می‌فرماید وقتی برانگیخته می‌شوید می‌پندارید که زمان کمی در گور درنگ کرده‌اید در صورتی که در روایات به هوشیاری کامل مردگان شهادت داده شده است. منظور آیه چیست؟
پاسخ اجمالی
اندک پنداشتن مدت زمان توقف انسان از آفرینش تا معاد، واقعیتی است که در چند آیه قرآن کریم بدان اشاره شده است.
به عنوان نمونه در سوره اسراء ابتدا گفتار کفار و منکران حشر و قیامت بیان شده و نیز اعلام می‌شود که این منکران هیچ دلیلی ندارند، جز آن‌که پذیرش معاد برای آنان دشوار به نظر می‌آید؛ از این‌رو عنوان می‌دارند که وقتى ما مردیم و گوشت بدن ما خاک شد و از ما جز استخوانى باقى نماند، و اجزای خاک شده بدن ما پراکنده و متفرّق شد، آیا دوباره از قبرهای‌مان برانگیخته و مبعوث خواهیم شد؟!
بعد از نقل این ماجرا، پروردگار در آیه 52 این سوره می‌فرماید: «یَوْمَ یَدْعُوکُمْ فَتَسْتَجِیبُونَ بِحَمْدِهِ وَ تَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا»؛ روزى شما را می‌‏خواند، فرمان او را با ستایش می‌پذیرید و گمان می‌‏برید که جز اندکى توقف نکرده‌‏اید.
برخى از مفسران معتقدند که این آیه، خطاب به مؤمنان است؛ زیرا آنها هستند که خدا را با ستایش، اجابت و در برابر احسانش، او را حمد می‌‏کنند و مدت توقف خود را در عالم برزخ کوتاه می‌‏شمارند؛ چرا که عالم قبر را خود با خوشى گذرانده و عذابى ندیده‌‏اند. بدیهى است که روزهاى شادى و نشاط، کوتاه هستند.[1]
به هر حال، در این‌که منظور از جمله «وَ تَظُنُّونَ إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا» چیست؟ آیا زبان حال کافران و مشرکان است، یا همه انسان‌ها، اعم از مؤمن و کافر، و یا منظور از درنگ و توقف زندگی در دنیا بوده و یا مربوط به عالم قبر و برزخ نیز می‌باشد، میان مفسران محل بحث و گفت‌وگو است.
بعضى از مفسران گفته‌اند؛ منظور اشاره به توقف در دنیا است؛ یعنى آن‌روز است که می‌‏دانید زندگى دنیا چندان طولانى نبوده، ساعاتى کوتاه و بسیار زودگذر بود؛ زیرا این تغییر و تحول، خیلى سریع انجام می‌‏گیرد و می‌‏بینند مدت توقف آنها در آخرت، نسبت به دنیا طولانى است.[2]
برخی می‌گویند؛ شاید براى بیان نزدیک بودن قیامت باشد که در آیه 51 همین سوره(یَقُولُونَ مَتى‏ هُوَ قُلْ عَسى‏ أَنْ یَکُونَ قَریبا)، تذکر داده که ساعت قیامت نزدیک است.[3]
گفتنی است؛ این‌گونه آیات که مدت زمان زندگی دنیا و برزخ را بسیار اندک معرفی می‌کند، در قرآن بسیار وجود دارد؛ مانند: «إِنْ لَبِثْتُمْ إِلَّا قَلِیلًا»،[4] و «وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَیْرَ ساعَةٍ».[5]
برخی از مفسران این موضوع را اختصاص به عالم برزخ داده‌اند و می‌گویند؛ این‌که قرآن فرمود، شما پس از برانگیخته شدن گمان می‌‏کنید که جز اندکى در قبرها درنگ نکرده‌‏اید، و این در حالی است که شاید میلیون‌‏ها سال آنان در قبر بوده‌‏اند. این احساس بدان جهت است که روح انسان پس از مردن در عالم مجرّدات زندگى می‌‏کند و آن عالمى است که از حساب و تاریخ و گذشت ایام و زمان و مکان، آن‌گونه که در جهان مادى وجود دارد، خبرى نیست. این حالت براى همه وجود دارد و مؤمن و کافر در آن شریک هستند؛ و لذا تصورشان این است که مدت زمان برزخ آنها بسیار اندک بوده است، و این مطلب از آیات زیر استفاده می‌شود:
«وَ یَوْمَ یَحْشُرُهُمْ کَأَنْ لَمْ یَلْبَثُوا إِلَّا ساعَةً مِنَ النَّهارِ یَتَعارَفُونَ بَیْنَهُمْ»؛[6] و روزى که آنها را برانگیزد گویى جز ساعتى از روز درنگ نکردند. آشنایى دهند میان خودشان.
«وَ یَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ یُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَیْرَ ساعَةٍ»؛[7] و روزى که قیامت برپا شود، مجرمان سوگند یاد می‌‌کنند که جز ساعتى (در عالم برزخ) درنگ نکردند![8]
بعضی نیز معتقدند؛ مردگان بعد از برانگیخته شدن در قیامت، از آن جهت مدت توقف در قبر را کوتاه تصور می‌کنند که با مردن (حتی با هوشیاری) درکی از مدت زمان ندارند.[9] به همین جهت تصورشان این است که مدت کوتاهی را در عالم قبر و برزخ گذرانده‌اند.
تمام آنچه گفته شد مرتبط با نظری است که هوشیاری در عالم برزخ را برای تمام مردگان متصور می‌داند وگرنه نظراتی نیز وجود دارد که بیشتر انسان‌ها مدتی بعد از مرگ و قطع تمام علایق دنیوی در خمود کامل به سر می‌برند.[10]

[1]. طبرسی، فضل بن حسن، مجمع البیان فی تفسیر القرآن، مقدمه، بلاغی‏، محمد جواد، ج ‏6، ص 649،، تهران، ناصر خسرو، چاپ سوم، 1372ش.
[2]. همان؛ قرطبی، محمد بن احمد، الجامع لأحکام القرآن، ج ‏11، ص 276، تهران، ناصر خسرو، چاپ اول، 1364ش.
[3]. بانوی اصفهانی، سیده نصرت امین، مخزن العرفان در تفسیر قرآن، ج ‏7، ص 322، تهران، نهضت زنان مسلمان، 1361ش.
[4]. مؤمنون، 114.
[5]. روم، 56.
[6]. یونس، 45.
[7]. روم، 55.
[8]. جعفری، یعقوب، کوثر، ج ‏6، ص 307، قم، هجرت، چاپ اول، 1376ش؛ مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج ‏16، ص 483، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش.
[9]. رشیدالدین میبدی، احمد بن ابی سعد، کشف الأسرار و عدة الأبرار، تحقیق، حکمت‏، علی اصغر، ج ‏5، ص 571، تهران، امیر کبیر، چاپ پنجم، 1371ش.
[10]. ر. ک: 5674.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    912945 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    582349 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    518018 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    443212 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    419125 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    378120 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    372617 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    358944 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    332745 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    321189 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...