بازدید
7548
آخرین بروزرسانی: 1393/08/06
خلاصه پرسش
آیا توسل موجب گمراهی است و اصلا آیا برای توسل دلیلی داریم؟
پرسش
در یکی از شبکه ها از توسل بحث شد و کسی در دفاع از عقیده شیعه گفت اگر توسل شرک است و کار اشتباهی است پس چرا بعد از توسل مثلا به امام رضا بیمار شفا پیدا می کند ؟ و در جواب او گفته شد که این شفا دادن در واقع به خاطر این است که این ها دچار گمراهی هستند و چون به گمراهی خود پافشاری می کنند خداوند مستقیما آن بیمار را شفا می دهد تا آنها فکر کنند بیمار به خاطر توسل شفا پیدا کرده است . این مصداق این جمله است که می گوید هر که به گمراهی خود پافشاری کند ما او را گمراه تر می کنیم و اگر اینطور باشد تمام توسلات و نتایج آنها همگی ما را گمراهتر می کند لطفاً با دلیل عقلی و نقلی بطلان این مدعی را ثابت کنید؟
پاسخ اجمالی

نه تنها توسل موجب گمراهی نیست بلکه راه و وسیله ای برای قرب الی الله است. و این که امام رضا (ع) بیمار را شفا می دهد دلیل اصلی صحت توسل نمی باشد ولی مؤید خوبی بر این امر است، البته بعد از آن که با دلایل عقلی و نقلی آن را ثابت کردیم . نظام جهان نظام عِلّی و معلولی است و همان طور که در دنیای مادی برای رسیدن به اهداف باید اسباب آن فراهم باشد در نظام زندگی معنوی و ملکوتی هم چنین نظامی استوار است، همانطور که قرآن هم به مؤمنان می گوید : از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید و برای تقرب به او وسیله ای بجویید.

پاسخ تفصیلی

توسل هم دلیل عقلی دارد و هم دلیل نقلی و شفای بیماری هم که به عنوان دلیل صحت توسل مطرح شده دلیل اصلی نیست ،بله می توان از آن به عنوان یک مؤید استفاده کرد. از طرفی پاسخی هم که طرف مقابل به او داده نوعی مغالطه است ؛زیرا ما در جایی می توانیم از عموم «هر کس به گمراهی خود پافشاری کند گمراهترش می کنیم» استفاده کنیم که موضوع گمراهی را اثبات کنیم ، در اینجا اگر بخواهیم به استدلال، صورت منطقی بدهیم چنین می شود :

 

ص ) توسل پافشاری به گمراهی است

 

ک ) هر کس به گمراهی خود اصرار کند ما گمراهترش می کنیم

 

در نتیجه هر کس به توسل اصرار کند ما گمراهترش می کنیم

 

هر استدلالی علاوه بر صورت منطقی صحیح نیاز به مقدمات درست و صحیح دارد ،در این استدلال ،مقدمه اول که «توسل پافشاری به گمراهی است» فقط یک ادعاست که هیچ دلیلی ندارد .

 

به عبارتی آن ها گمان کرده اند که توسل هیچ دلیلی ندارد و از همین گمان نادرست خود، این مقدمه را استخراج کرده که توسل اصرار به گمراهی است ،در حالی که أمر کاملا برعکس می باشد و نه تنها توسل دلیل دارد بلکه دلائل محکم و متقنی دارد که هر کس آن را بشنود از توسل به عنوان بهترین وسیله برای قرب الی الله استفاده می کند .

 

توسل در اصطلاح عبارت است از اینکه انسان چیزی را به عنوان وسیله ،به درگاه خداوند عرضه کند تا این که خداوند دعای او را قبول کرده و به مطلوبش برساند .

 

مجرا بودن اسباب برای رسیدن به مقصود چه در زندگی مادی و چه در زندگی معنوی، یک امر فطری و عقلی محسوب می شود. حتی موجودات نباتی و حیوانی نیز از این امر مستثنی نیستند .

 

اساساً نظام آفرینش نظام اسباب و مسببات است چنان که امام صادق(ع) می فرمایند: خداوند إبا دارد از این که امور را به جز از طریق اسبابش به جریان بیندازد، لذا برای هر چیزی سببی قرار داد . [1]

 

آدمی در زندگی عادل و طبیعی خود، با به کار گیری عقل و فطرت خویش پیوسته در پی جستجوی اسباب و وسایل عادی و طبیعی، برای رفع نیازهای مادی زندگی بوده است، اساسا این همه پیشرفت و تحول شگرف در زندگی مادی انسان، از طریق توسل به اسباب مناسب هر پدیده و کشف روابط علی و معلولی آن فراهم شده است .نکته اساسی در این میان آن است حیات انسان تنها در همین زندگی مادی خلاصه نمی شود بلکه زندگی معنوی و ملکوتی او اساسی ترین بخش از حیات آدمی را تشکیل می دهد و نظام حاکم بر آن نیز بر اساس نظام سببی و مسببی استوار است ،با این فرق که در نظام زندگی طبیعی، انسان با بهره گیری از عقل و دانش تجربی توان شناسایی اسباب مناسب را دارد ،لکن در زندگی معنوی شناسایی اسباب تعالی انسان و نحوه تمسک به آن، نوعا خارج از قلمرو عقل و تجربه بشری می باشد لذا عقل انسان ضرورت وجود اسباب تقرب بین او و خداوند را به خوبی تشخیص می دهد ولی در شناسایی مصادیق آن،خود را به شدت محتاج منابع دینی می یابد .

 

قرآن به مؤمنان امر می کند که در جستجوی وسیله به سوی خدا باشند .«   یَأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسِیلَةَ وَ جَهِدُوا فى سبِیلِهِ لَعَلَّکمْ تُفْلِحُونَ » [2] ؛ای مؤمنان از مخالفت فرمان خدا بپرهیزید و برای تقرب به او وسیله ای بجویید، و در راه خدا جهاد کنید، باشد که رستگار شوید .

 

این آیه به روشنی می رساند که تقرب به خدا در گرو وسیله یا وسایلی است که در پرتو آنها قرب معنوی به دست می آید .حالا این وسیله چیست ؟

 

روایات بسیاری در کتب روایی شیعه و اهل سنت پیامبر اسلام و اهل بیت او را بهترین وسیله تقرب به خدا معرفی کرده است. [3]    

 

بحث نقلی توسل هم در روایات شیعه و هم در روایات اهل تسنن بسیار فراوان است و با این همه کثرت روایی جایی برای شک و شبهه در آن باقی نمی ماند .

 

برای مطاله بیشتر در این زمینه، به نمایه های زیر مراجعه کنید:

فلسفه توسل به اهل بیت 1321 (سایت: 1316) .

توسل و شفاعت از نگاه اهل سنت 4889 (سایت: 5777) .

اعتقاد اهل سنت به توسل قبل از ابن تیمیه 2143 (سایت: 2261) .

 

 

[1] . نک: کلینی، الکافی، ج1، ص 183 ،دار الکتب الاسلامیه، 1365.

[2]    مائده ، 35

[3]   نهج البلاغه ،خطبه 106

 

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    901812 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    565511 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    490889 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    425139 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    404932 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    373938 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    359942 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    344521 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    325121 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    315653 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...