جستجوی پیشرفته
بازدید
1608
آخرین بروزرسانی: 1396/05/29
 
کد سایت fa78949 کد بایگانی 96399 نمایه ذکر «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر»
طبقه بندی موضوعی صفات ذاتیه|صفات فعلیه
اصطلاحات تسبیح|حمد
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیا «تکبیر و تهلیل خدا» ناظر به «توحید ذاتی»، «تسبیح خدا» ناظر به «توحید صفاتی جلالی»، «حمد خدا» ناظر به «توحید صفاتی جمالی»، و «شکر خدا» ناظر به «توحید افعالی» می‌باشد؟
پرسش
با سلام. آیا تکبیر و تهلیل ناظر بر توحید ذاتی، سبحان الله ناظر بر توحید صفاتی جلالی، الحمد لله ناظر بر توحید صفاتی جمالی، و شکراً لله ناظر بر توحید افعالی می‌باشد؟
پاسخ اجمالی
اذکار مطرح شده در پرسش، حاوی معارف فراوانی است. برخی از مفسران قرآن در مورد تسبیحات اربعه می‌گویند: ذکر «سبحان الله» به مقام تنزیه و تقدیس اشاره دارد - مقصود از مقام تنزیه و تقدیس این است که هیچ چیزی شبیه و مانند خداوند نیست؛ خداوند منزه و برتر از شباهت با مخلوقین است. - ذکر «الحمد لله» به مقام تشبیه اشاره می‌کند - منظور از تشبیه این است که هر چند چیزی عیناً شبیه خداوند نیست؛ ولی در اصل وجود و کمالات وجودی شبیه خداوند هستند و تباین ذاتی و اختلاف جوهری میان وجود خداوند و موجودات نیست؛ یعنی وجود خداوند و کمالات خداوند به گونه‌ای نیست که ما نتوانیم هیچ مفهومی از آن داشته باشیم.- و ذکر «لا اله الا الله» به جمع میان تشبیه و تنزیه نظر دارد. ذکر «الله اکبر» نیز به مقام فوق تشبیه و تنزیه اشاره دارد.[1]
حق تعالی فوق تمام اوصاف و فوق تشبیه و تنزیه است؛ خداوند برتر از آن است که به وصف درآید؛ چه وصف به صورت تنزیهی باشد و چه وصف به صورت تشبیهی؛ یعنی کنه ذات خداوند برتر از آن است که به شناخت درآید و توصیف شود و آنچه از تنزیه و تشبیه یا جمع بین این دو بیان شد مربوط به مقام  جلوه‌گری خداوند است نه مقام ذات.
البته برداشتی که در متن پرسش آمده نیز قابل پذیرش بوده و با قواعد ادبی و مباحث کلامی نیز ناهمخوانی ندارد.
تکبیر و تهلیل نشانگر آن است که ذات خدا تعدد پذیر نیست. حمد و ستایش خدا در بیشتر موارد نشانگر توجه به صفات جمال است و تسبیح خدا بر این واقعیت تأکید می‌کند که هیچ صفت نقصی را نمی‌توان به خدا نسبت داد. از طرفی چون تمام برکات و نعمت‌ها از طرف خدا است، شکر خدا نیز به نوعی منعکس‌کننده این توحید در افعال است.
 

[1]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 8، ص 169، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    910350 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    577615 Laws and Jurisprudence 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    513322 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    440257 Laws and Jurisprudence 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    415006 Laws and Jurisprudence 1387/05/23
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    377047 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    367354 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    354748 Practical 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    331072 Laws and Jurisprudence 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    319536 Laws and Jurisprudence 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...