جستجوی پیشرفته
بازدید
431
تاریخ بروزرسانی 1396/06/21
 
کد سایت fa81278 کد بایگانی 99063 نمایه منظور از حقیقت بودن خداوند
طبقه بندی موضوعی کلیات|خداشناسی
خلاصه پرسش
منظور از این‌که «حقیقت، خدا است» چیست؟
پرسش
با سلام؛ منظور از این جمله که حقیقت خدا است چیست؟
پاسخ اجمالی
حق در لغت
«حقیقت»، مصدر صناعی و بر گرفته از ریشه «حق» است. واژه «حق»، در معانی متعدد به کار رفته است؛ مانند: «مطلق ثبوت و وجود»، «وجود دائم»، «وجود واجب»، «اهلیت و صلاحیت داشتن»، «رسیدن به غایت و هدف»، «داشتن غایت عقلی و صحیح»؛ چنان‌که یکی از کاربرد واژه «حق»، گزاره و قضایای مطابق با واقع است؛ یعنی قضیه را به لحاظ این‌که واقع و مطابَق با آن تطابق دارد «حق» گفته می‌شود؛ همان‌گونه که به لحاظ تطابق قضیه با واقع به آن «صادق» گفته می‌شود.[1] و در معانى دیگر؛ مانند عدل، یقین، راستى، درستى ...، نیز به کار می‌رود.[2]
به نظر می‌رسد واژه «حق»، در اصل به معنای «ثبوت» و «نقیض باطل» آمده است؛[3] و کاربردهای دیگر به نوعی مصادیق و مرتبط با این معنای اصلی هستند. نکته‌ای که در فهم معانی واژه‌ها به ما کمک می‌کند توجه واژه‌های مخالف و مقابل است. [4] واژۀ مقابلِ حق، «باطل» است. واژه «باطل» به معنای ناچیز و چیزی است که فاسد شده و حکم آن از بین رفته است.[5] و نیز به معنای بی‌اثر، پوچ، بیهوده و ناحق آمده است.[6] قهراً چیزی که فاسد، تو خالی و پوچ باشد، از وجود و ثبوت برخوردار نیست. بنابر این روشن شد که بین حق و باطل تقابل وجود دارد. برخی از اهل تحقیق با استفاده از این تقابل به تبیین واژه حق پرداخته و می‌گوید: حق نقطۀ مقابل باطل است و حق مطلق، موجودی است که هیچ‌گونه باطلی در آن راه نیافته باشد.[7]
حق در اصطلاح علم کلام
«حق» در اصطلاح فلسفه به معنای «ثبوت»، «وجود»، «وجود دائم»، «وجود واجب»، به کار رفته است.[8] اندیشمندان دانش کلام، نیز بر این باورند که معنای اصلی کلمه «حق» ثبوت و وجود است؛ نهایت این‌که ثبوت و وجود وقتی به صورت مطلق و بدون قید در نظر گرفته شود، منحصر در ذات متعالی خداوند و واجب الوجود است.[9] خداوند اصل و اساس ثبوت و وجود است؛ و ثبوت و وجود هر موجودی از وجود او نشأت گرفته است و به همین جهت، حق مطلق، فقط خداوند است؛ و از هرکس و هر چیز سزاوارتر به نامیده شدن به اسم «حق» است. بر این اساس، اشیاء و امور در صورتی متصف به «حق» می‌شوند که وجود و ثبوتی از سوی خداوند دریافت کرده باشند و به نوعی مرتبط با خداوند باشند؛ و درجات حقانیت هر چیز به اندازه ارتباط او با خداوند است. با این بیان مقصود از این جمله که «حقیقت خدا است» روشن شده ‌است.

[1]. «فإن الحق یساوق الوجود، و الحقیقة قد تساوق الوجود، فإن حقیقة الشی‏ء هی الوجود الذی یخصه». فارابی، ابونصر، آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها، ص، 37، بیروت، مکتبة الهلال، چاپ اول، 1995م.
«أما الحق فیفهم منه الوجود فی الأعیان مطلقا، و یفهم منه الوجود الدائم، و یفهم منه حال القول أو العقد الذی یدل على حال الشی‏ء فی الخارج إذا کان مطابقا له، فنقول: هذا قول حق، و هذا اعتقاد حق. فیکون الواجب الوجود هو الحق بذاته دائما، و الممکن الوجود حق بغیره، باطل فی نفسه. فکل ما سوى الواجب الوجود الواحد باطل فی نفسه». شیخ الرئیس ابن سینا، الشفاء(الالهیات)، ص ‏419، قم، مکتبة آیة الله المرعشى، 1404ق؛ شیخ اشراق، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج 1، ص 211، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگى، چاپ دوم، 1375ش.
«الحقّ: یکون المراد منه: الوجود و الثبوت. فعلى هذا، کل ما کان أتمّ فی معنى الثبوت، و أدوم فی حقیقة الوجود، کان أولى و أحقّ بمعنى الوجود، حتى کان القدیم- تعالى- أحقّ بإطلاق اسم الوجود علیه. فإنّه الموجود لذاته على الإطلاق و الدوام، أزلا و أبدا». سمیح دغیم، موسوعة مصطلحات الامام فخر الدین الرازى، ص 275 - 277، بیروت، مکتبة لبنان ناشرون، چاپ اول، 2001 م.
«الحق هاهنا اسم فاعل فی صیغة المصدر کالعدل- و المراد به ذو الحقیقة- و هو بمعنى المصدر یدل بالاشتراک على معان- منها الوجود فی الأعیان مطلقا- و منها الوجود الدائم و منها حال القول- أو العقد الذی یدل على حال الشی‏ء الخارج- إذا کان مطابقا للواقع‏». الخواجة نصیر الدین الطوسى، شرح الاشارات و التنبیهات للمحقق الطوسى، ج ‏3، ص 10، قم، نشر البلاغة، چاپ اول، 1375ش.
[2]. ر. ک: پاسخ 46.
[3]. ابن منظور، لسان العرب، ج‏10، ص 49، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق.
[4]. از باب تعرف الاشیاء باضدادها
[5]. ر. ک: صفی پور، عبد الرحیم، منتهی العرب، واژه «حق»؛ الخوری الشرتونی، سعید، اقرب الموارد، واژه «حق»؛ فیومی، احمد بن محمد، المصباح المنیر، واژه «حق»؛ سیاح، احمد، فرهنگ جامع، واژه «حق».
[6]. عمید، حسن، فرهنگ عمید، واژه «حق».
[7]. سبحانی، جعفر، الفکر الخالد فی بیان العقائد، ج ‏2، ص 184، قم، چاپ اول، 1425ق.
[8]. آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها، ص 37.
[9]. سمیح دغیم، موسوعة مصطلحات الامام فخر الدین الرازى، ص 275- 277).
 
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    757971 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    475171 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    331951 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    327691 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    321973 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود.نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ثنای الاهی شروع ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    277427 حقوق و احکام 1387/12/04
    پاسخ مراجع عظام تقلید نسبت به این سؤال، چنین است: [1] حضرت آیت الله العظمی خامنه ای (مدظله العالی): اگر ناخن کاشته شده قابل برداشتن نبوده یا ازاله آن مستلزم ضرر و مشقّت باشد ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    265931 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    264979 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    263072 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را هفده تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    212758 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

5053  نفر