جستجوی پیشرفته
بازدید
20393
آخرین بروزرسانی: 1400/02/06
خلاصه پرسش
دیدگاه شیعه در مسئله‌ی خلافت و جانشینی بعد از پیامبر(ص) چیست؟
پرسش
عقیده شیعه در مسئله‌ی خلافت و جانشینی بعد از پیامبر(ص) چیست، آیا آنان علی(ع) را خلیفه‌ی بلافصل پیامبر(ص) می‌دانند و خلفای دیگر را که صحابه‌ی پیامبر(ص) بودند قبول ندارند؟
پاسخ اجمالی

شیعه معتقد است؛ اولا: خلافت یک امر انتصابی از طرف خداوند متعال است و پیامبر اکرم(ص) بارها به فرمان خداوند متعال، در میان مسلمانان حضرت علی(ع) را به عنوان جانشین بعد از خود اعلام نمود.

ثانیا: جانشینان پیامبر(ص) دوازده نفرند و تعبیر «اثناعشر خلیفه» در کتب فریقین(شیعه وسنی) آمده است که اولین آنها علی بن ابی‌طالب(ع) و آخرین آنها حضرت حجت بن الحسن العسکری(عج) است.

ثالثا: حضرت علی(ع) اگرچه خلیفه‌ی منصوب از طرف خدا و پیامبر خدا بود؛ اما در زمانی که عواملی ایشان را از این منصب دور کرد، آن‌گاه که مصلحت اسلام و مسلمانان اقتضاء می‌کرد با دادن نظر و مشورت‌های حکیمانه و دلسوزانه و مشفقانه از یاری خلفای قبل از خود دریغ نکرد و آنان را در مقابل دشمنان اسلام تنها نگذاشت.

پاسخ تفصیلی

عقیده شیعه در مسئله‌ی خلافت و جانشینی پیامبر اکرم(ص)، آن است که:

  1. امام و خلیفه‌ی پیامبر(ص) وظایف و شئوناتی دارد. اهم وظیفه‌ی امام، پس از درگذشت پیامبر اسلام، عبارت است از: تبیین مفاهیم قرآن، بیان احکام شرع، بازداشتن جامعه از هر نوع انحراف، پاسخ‌گویی به پرسش‌های دینی و عقیدتی، اجرای قسط و عدل در جامعه، پاسداری از مرزهای اسلام در برابر دشمنان.
  2. امام و جانشین پیامبر(ص) بایستی از نظر علمی و اخلاقی مورد عنایت خاص الهی باشد و در سایه‌ی تربیت‌های غیبی قرار گرفته باشد؛ یعنی بایستی مانند پیامبر از هرگونه اشتباه و نسیان و سهو مصون و نیز از هر گناه و خطا معصوم باشد. و به همین جهت تشخیص و تعیین امام تنها از سوی خداوند و به واسطه‌ی پیامبر(ص) یا امام قبلی میسر و ممکن است.
  3. پیامبر(ص)، امام و رهبر بعد از خود را معرفی کرده است؛ یعنی با تعیین علی بن ابی‌طالب(ع) به عنوان خلیفه‌ی بعد از خود، در مواقع گوناگون به آن وظیفه‌ی خطیری که داشت، جامه عمل پوشانید؛ از این‌رو حضرت علی(ع) همواره خود را امام و خلیفه‌ی بر حق و بلا فصل پیامبر اکرم(ص) می‌دانست و در موارد مختلف این مسئله را به جامعه‌ی اسلامی و خلفای قبل از خود یادآوری می‌کرد که خلافت یک امر انتصابی از طرف خداوند متعال است و توسط پیامبر اکرم(ص) بارها اعلام شده است.
  4. جانشینان پیامبر(ص) دوازده نفر هستند و تعبیر «اثناعشر خلیفه» در کتب فریقین(شیعه و سنی) آمده است که اولین آنها علی بن ابی‌طالب(ع) و آخرین آنها حضرت حجت بن الحسن العسکری(عج) است.
  5. نام‌های مقدس ائمه(ع) و جانشینان پیامبر اکرم(ص) بدین قرار است:
  6. علی بن ابی‌طالب، 2. حسن بن علی، 3. حسین بن علی، 4. علی بن حسین، 5. محمد بن علی، 6. جعفر بن محمد، 7. موسی بن جعفر، 8. علی بن موسی، 9. محمد بن علی، 10. علی بن محمد، 11. حسن بن علی، 12.امام مهدی (ع).[1]

نتیجه این‌که؛ شیعه در مسئله‌ی خلافت و جانشینی پیامبر اکرم(ص) معتقد است که پیامبر(ص) به دستور خداوند، حضرت علی(ع) را برای آن مقام، نصب کرده بود؛ اما زمانی که عواملی ایشان را از این منصب دور کرد، آن‌گاه که به آن حضرت احتیاج پیدا می‌شد، خود را نسبت به سرنوشت اسلام و مسلمانان بی‌تفاوت نمی‌دانست و بر اساس مصلحت اسلام و مصلحت و منافع جامعه به ویژه مستضعفان و مظلومان، نظر خود را اعلام می‌کرد.[2]

  1. درباره‌ی صحابه پیامبر اکرم(ص)، شیعه معتقد است که برای بررسی شخصیت هر فردی باید مجموع رفتارهای او مورد بررسی قرار گیرد و عنوان و سمت او نباید مانع از تحقیق و تفحص شود.

صحابی و همراه پیامبر(ص) بودن اگرچه افتخاری بزرگ است؛ اما دلیل معصوم انگاشتن یا نادیده گرفتن خطاهای آنها نمی‌شود. چنان‌که قرآن کریم برخی از مهاجرین و انصار را به دلیل اشتباهات واضح، مورد عتاب قرارداده است، مانند منافقان مخفی که شناخته شده نبودند،[3] یا کسانی که ایمانشان ضعیف و قلبشان مریض بود.[4]


[1]. بر گرفته از سؤال «مشخصات و ویژگی‌های شیعه»، 287.

[2]. ر. ک: سؤال «امام علی(ع) و لشکرکشی خلفا به سایر کشورها»، 512.

[3]. توبه، 101.

[4]. احزاب، 11.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    698764 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    480623 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    478890 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    442063 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    400981 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    400563 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    360108 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    356714 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    348755 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    313332 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...