جستجوی پیشرفته
بازدید
40554
آخرین بروزرسانی: 1391/05/08
 
کد سایت fa14013 کد بایگانی 14264 نمایه مسجد کوفه و نحوۀ انجام اعمال آن
طبقه بندی موضوعی Laws and Jurisprudence|گوناگون
گروه بندی اصطلاحات مکان‌ها و مناطق
خلاصه پرسش
با توجه به فراوانی اعمال مسجد کوفه، آیا روشی که بعضی کاروان ها "در انجام اعمال مقام ها در یک مکان" برگزیده اند، صحیح است و ثواب کامل را دارد؟
پرسش
با سلام و تشکر از زحمات شما. اخیراً مشاهده می شود در مسجد کوفه و سهله مدیران کاروان ها و روحانیون در یک مقام می نشینند و تمام اعمال مقام های دیگر مسجد را در یک مقام انجام می دهند. سؤال من این است که آیا با این کار اجر ثواب کامل را دارد یا خیر؟ و آیا این عمل صحیح است یا خیر؟
پاسخ اجمالی

با بررسی روایات مربوط به اعمالی که در باره فضیلت مسجد کوفه و سهله، رسیده است، روشن می شود که دستوری از ائمه (ع) وارد نشده که تمام اعمال این مساجد به صورت یک جا انجام شود، بلکه به یک صحابی یک دعا و نماز را آموزش داده و به صحابی دیگر دعا و نماز دیگر، بر این اساس نیازی نیست که زائران را وادار و یا تشویق به انجام تمام اعمال آن مساجد کنیم. در ضمن با مراجعه به آموزه های دینی در می یابیم که عبادات مستحبی را نباید بر نفس تحمیل کرد؛ زیرا بهره کامل از آن گرفته نمی شود، و چه بسا گاهی نتیجه معکوس می دهد و حال عبادت و راز و نیاز را از انسان می گیرد؛ از این رو برای استفاده کامل از برنامه های عبادی جمعی، توجه به به توانایی و ظرفیت افراد، به ویژه سالخوردگان و زنان و اطفال ضروری است. همچنین باید در نظر داشت که انجام عبادت در یک مکان خاص گاهی دارای یک ویژگی می باشد. بنابر این نمی توان به دلخواه آن را تغییر داد. البته، گفتنی است که هر راز و نیازی با خدا ارزشمند بوده و از پاداش برخوردار خواهد بود.

پاسخ تفصیلی

از مساجدی که در روایات فضیلت و اعمال زیادی برای آن ذکر شده، مسجد کوفه و سهله است که در منابع دینی قدمت آن به قبل از اسلام بر می گردد و بسیاری از انبیای گذشته -چنانکه ذکر خواهیم کرد- در این مسجد دعا و نماز خوانده اند.

 

با بررسی روایات مربوط به فضیلت و اعمال در این مساجد، معلوم می شود که دستوراتی که از ائمه (ع) رسیده است، به صورت مجموعی و برای یک نفر نبوده، تا به عنوان یک نماز یا دعای مأثور، همه افراد ملزم به رعایت آن باشند.

 

یاد آوری دو نکته در این باره ضروری است:

 

نکته اول: عبادات موجود در روایات باید به همان شیوه بیان شده در روایت آورده شوند و حق هیچ گونه دخل و تصرف در آن را نداریم. عبداللَّه بن سنان می گوید: امام ششم (ع) در این باره فرمود: "زمانی خواهد رسید که بی امام و پیشوا خواهید ماند و شبهات شما را احاطه خواهد کرد ... سپس فرمودند در این دوران کسى نجات نیابد، مگر آن که دعاى غریق بخواند. عرض کردم دعاى غریق چگونه است؟ فرمود می گویى: "یَا اللَّهُ یَا رَحْمَانُ یَا رَحِیمُ یَا مُقَلِّبَ الْقُلُوبِ ثَبِّتْ قَلْبی عَلَى دِینِکَ"؛ اى خداى بخشنده اى مهربان اى تغییر دهنده دلها، قلبم را بر دینت استوار ساز.

 

راوی می گوید: من این دعا را خواندم و کلمه "الأبصار" را به آن اضافه کردم، یعنی ای گرداننده قلوب و دیده ها، حضرت در مقام توبیخ فرمود: به راستى خداوند "مقلب القلوب و الأبصار" است، ولى چنان که تعلیم تو دادم دعا را بخوان و بر آن چیزی اضافه نکن"! [1]

 

بیان این بخش از گفتار بدین جهت است، در صورتی که اعمالی، دستور خاصی داشته باشد، اجازه کم و زیاد کردن آن را نداریم، اما در موضوع مورد گفت و گو (انجام تمام اعمال به صورت یک جا و یا ملزم کردن همه افراد کاروان به انجام همه اعمال مسجد در مکان های تعیین شده)، چنان که ذکر خواهیم کرد، دلیلی بر انجام آن به نحو مذکور ندارد و باید مطابق دستور ائمه (ع) آن را انجام داد؛ زیرا برخی از ویژگی ها اختصاص به مکان خاص دارد. به عنوان نمونه، طواف باید تنها بر گرد کعبه باشد و در جای دیگر فایده ای ندارد.

 

نکته دوم: در مسجد کوفه و سهله، برخی اعمال عمومی وجود دارد که آنها را در هر کجای مسجد می توان انجام داد؛ مانند موارد موجود در این روایات:

 

1. امام علی (ع) فرمود: اقامه نماز مستحبی در مسجد کوفه برابری با عمره همراه رسول خدا (ص) و خواندن نماز واجب، برابری با حج همراه رسول خدا را دارد و   هزار پیامبر و هزار وصی پیامبر در این مسجد نماز خواندند. [2]

 

2. هارون بن خارجة در فضیلت خواندن نماز در مسجد کوفه روایتی طولانی را از حضرت صادق (ع) نقل کرده است ... در ادامه این روایت در فضیلت مسجد کوفه می فرماید: من اگر در کوفه بودم امید داشتم که همه نمازهایم را در آن جا بخوانم،... هیچ بنده صالح خدا و پیامبری نبود، مگر این که در این مسجد نماز خوانده است. در شب معراج عبور حضرت رسول (ص) به این مسجد افتاد و اجازه گرفت و دو رکعت نماز در آن خواند ... خواندن نماز واجب در این مسجد معادل هزار نماز واجب و خواندن نماز مستحب معادل پانصد نماز مستحبی در جای دیگر است. نشستن در این مسجد بدون مشغول شدن به تلاوت قرآن و ذکر نیز عبادت است... . [3]

 

3. امام صادق (ع) فرمود: هیچ انسان غمزده ای نیست که بین نماز مغرب و عشاء در مسجد سهله دو رکعت نماز بخواند مگر اینکه خداوند، اندوه را از او زایل گرداند. [4]

 

4. امام صادق (ع) همچنین فرمود: در مسجد سهله نماز بخوان و حاجات دنیا و آخرت خود را از خداوند بخواه، زیرا مسجد سهله خانه ادریس پیامبر (ع) که در آن خیاطی می کرده است. دعا در این مسجد مستجاب است و خداوند به دعا کنندگان در این مسجد مقام بلند و درجه ادریس عطا می نماید و او را از بدی های دنیا و دشمنانش محفوظ دارد. [5]

 

5. ابو حمزه ثمالی نقل می کند که امام سجاد (ص) از مدینه به مسجد کوفه آمد، فقط دو رکعت نماز در مسجد کوفه خواند سوار شتر خود شده، به مدینه بر گشت. [6]

 

روایات دیگری وجود دارد که نقطه خاصی از مسجد را مورد توجه قرار می دهد؛ مانند این موارد:

 

1. ابو حمزه ثمالی می گوید: اصبغ بن نباته دست مرا گرفت و در کنار ستون هفتم برد، و گفت این مقام امیرمؤمنان (ع) است، و امام حسن (ع) هنگامی که حضرت علی (ع) برای نماز حاضر نبود، در این مکان نماز می خواند و در اوقات دیگر، کنار ستون پنجم نماز می گذارد. [7]

 

2. در وقت حکومت بنی عباس امام صادق (ع) از باب الفیل (یکی از درب های مسجد که به این نام معروف است) وارد مسجد شد، و به سمت چپ رفت، و کنار ستون چهارم ایستاد و نماز خواند، راوی گوید: از ایشان سؤال کردم ستون حضرت ابراهیم (ع) همین مکان است؟ حضرت پاسخ داد: بله. [8]

 

3. امام صادق (ع) به بعضی از اصحابشان فرمودند: ... در نزد مقام ابراهیم (ع) که نزد ستون پنجم است نماز بگذار. [9]

 

با بررسی روایات مربوط به اعمال مسجد کوفه، در می یابیم که سیره اهل بیت (ع) در نماز خواندن در این مساجد یکسان نبوده است، و به روش خاصی که همه موظف به انجام آن باشند در این روایات تصریح نشده است.

 

براین اساس، سزاوار است در صورت مشکل بودن نقل و انتقال زوار در داخل این مسجدها، به عبادات نوع اول بسنده شده و زائران آزاد باشند در صورت تمایل به نقاط خاص مسجد نیز بروند.

 

با این وجود، چون راز و نیاز با خدا در هر مکان و زمانی پسندیده است، ایرادی ندارد که مناجات موجود در یک نقطه را نه به آن نیت که آن عمل را در هر کجا می توان انجام داد، بلکه تنها به نیت مناجات با خداوند به صورت مجموعی انجام داد و باید توجه داشت که حضور قلب و نشاط در عبادت خصوصاً در مستحبات، مهم تر از انجام تمام آنان است.

 

برای اطلاع بیشتر به نمایه های زیر مراجعه کنید:

 

حضور قلب در مستحباتی، سؤال 2099 (سایت: 2159) .

 

انجام نمازهای نافله با رغبت، سؤال 12964 (سایت: 13426) .

 



[1] مجلسی، محمد باقر، بحار الأنوار، ج 52، ص 148، ح 73، مؤسسة الوفاء، بیروت، 1404ق.

[2] همان، ج 80 ص 376.

[3] کلینی، محمد بن یعقوب، الکافی، ج 3، ص 490، ح 1، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 ش.

[4] طوسی، محمد بن حسن، تهذیب الأحکام، ج 6، ص 38، ح 21، دار الکتب الإسلامیة، تهران، 1365 ش.

[5] بحار الأنوار، ج 97، ص 434، ح 1.

[6] تهذیب الأحکام، ج 3، ص 254، ح20.

[7] همان، ج 6، ص 33، ح 8.

[8] همان، ج 3، ص 252، ح 10.

[9] بحار الأنوار، ج 97، ص 388، ح 11.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها