جستجوی پیشرفته
بازدید
2611
آخرین بروزرسانی: 1396/05/29
 
کد سایت fa78949 کد بایگانی 96399 نمایه ذکر «سبحان الله و الحمد لله و لا اله الا الله و الله اکبر»
طبقه بندی موضوعی صفات ذاتیه|صفات فعلیه
اصطلاحات تسبیح|حمد (ستایش)
گروه بندی اصطلاحات سرفصل‌های قرآنی
خلاصه پرسش
آیا «تکبیر و تهلیل خدا» ناظر به «توحید ذاتی»، «تسبیح خدا» ناظر به «توحید صفاتی جلالی»، «حمد خدا» ناظر به «توحید صفاتی جمالی»، و «شکر خدا» ناظر به «توحید افعالی» می‌باشد؟
پرسش
با سلام. آیا تکبیر و تهلیل ناظر بر توحید ذاتی، سبحان الله ناظر بر توحید صفاتی جلالی، الحمد لله ناظر بر توحید صفاتی جمالی، و شکراً لله ناظر بر توحید افعالی می‌باشد؟
پاسخ اجمالی
اذکار مطرح شده در پرسش، حاوی معارف فراوانی است. برخی از مفسران قرآن در مورد تسبیحات اربعه می‌گویند: ذکر «سبحان الله» به مقام تنزیه و تقدیس اشاره دارد - مقصود از مقام تنزیه و تقدیس این است که هیچ چیزی شبیه و مانند خداوند نیست؛ خداوند منزه و برتر از شباهت با مخلوقین است. - ذکر «الحمد لله» به مقام تشبیه اشاره می‌کند - منظور از تشبیه این است که هر چند چیزی عیناً شبیه خداوند نیست؛ ولی در اصل وجود و کمالات وجودی شبیه خداوند هستند و تباین ذاتی و اختلاف جوهری میان وجود خداوند و موجودات نیست؛ یعنی وجود خداوند و کمالات خداوند به گونه‌ای نیست که ما نتوانیم هیچ مفهومی از آن داشته باشیم.- و ذکر «لا اله الا الله» به جمع میان تشبیه و تنزیه نظر دارد. ذکر «الله اکبر» نیز به مقام فوق تشبیه و تنزیه اشاره دارد.[1]
حق تعالی فوق تمام اوصاف و فوق تشبیه و تنزیه است؛ خداوند برتر از آن است که به وصف درآید؛ چه وصف به صورت تنزیهی باشد و چه وصف به صورت تشبیهی؛ یعنی کنه ذات خداوند برتر از آن است که به شناخت درآید و توصیف شود و آنچه از تنزیه و تشبیه یا جمع بین این دو بیان شد مربوط به مقام  جلوه‌گری خداوند است نه مقام ذات.
البته برداشتی که در متن پرسش آمده نیز قابل پذیرش بوده و با قواعد ادبی و مباحث کلامی نیز ناهمخوانی ندارد.
تکبیر و تهلیل نشانگر آن است که ذات خدا تعدد پذیر نیست. حمد و ستایش خدا در بیشتر موارد نشانگر توجه به صفات جمال است و تسبیح خدا بر این واقعیت تأکید می‌کند که هیچ صفت نقصی را نمی‌توان به خدا نسبت داد. از طرفی چون تمام برکات و نعمت‌ها از طرف خدا است، شکر خدا نیز به نوعی منعکس‌کننده این توحید در افعال است.
 

[1]. ر. ک: طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 8، ص 169، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    634912 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    466397 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    462458 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    414876 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    393219 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    390841 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    349920 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    335931 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    320961 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    309339 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...