جستجوی پیشرفته
بازدید
11439
تاریخ بروزرسانی 1393/06/10
 
کد سایت fa2483 کد بایگانی 287 نمایه مشخصات و ویژگی‌های شیعه
خلاصه پرسش
لطفاً اساس تفکر شیعه را توضیح داده و ویژگی‌های آن‌را بیان فرمایید.
پرسش
لطفاً اساس تفکر شیعه را توضیح داده و ویژگی‌های آن‌را بیان فرمایید.
پاسخ اجمالی

اساس تفکر شیعه و مأخذ تمام معارف شیعی قرآن کریم است.

 

قرآن کریم هم ظواهر آیات خود، هم گفتار و کردار، بلکه سکوت و تقریر رسول اکرم را حجت دانستهُ و به تبع آن، گفتار، رفتار و تقریر ائمه (ع) را حجت می داند.

 

علاوه قرآن حجیت استدلال عقلی را بیان نموده و نیز طریق کشف و شهود را مورد تأیید قرار داده است.

 

ره آورد این گونه تفکر در موارد زیر خلاصه می شود:

 

1. اعتقاد به وحدانیت خداوند متعال و تنزه ذات خداوند از صفات نقص، و آراستگی به صفات کمال

 

2. اعتقاد به حسن و قبح عقلی و این که عقل درک می کند که ساحت الاهی از انجام افعال قبیح منزه است.

 

3. اعتقاد به عصمت انبیای الاهی و خاتمیت رسول مکرم اسلام

 

4. اعتقاد به این که تشخیص و تعیین جانشینی پیامبر اکرم (ص) فقط از طرف خداوند و به واسطه پیامبر (ص) یا امام قبلی ممکن و میسر است و تعداد جانشینان پیامبر دوازده نفر هستند که اول آنها علی بن ابی طالب (ع) و آخرین آنها حضرت مهدی است که الان زنده و منتظر فرمان الاهی هستند.

 

5. اعتقاد به حیات پس از مرگ و رسیدن انسان به پاداش یا کیفر اعمال خود

پاسخ تفصیلی

پاسخ تفصیلی به این سؤال مستلزم نگارش چندین جلد کتاب است، ولی به نحو اختصار به نکاتی اشاره می گردد:

 

1. یگانه مأخذ مذهب شیعه برای کسب معارف

 

یگانه مأخذی که مذهب شیعه به آن اتکا دارد همانا "قرآن کریم" است. قرآن کریم مدرک قطعی نبوت همگانی و همیشگی پیغمبر اکرم (ص) است و محتویات آن، دعوت اسلامی است. البته تنها مأخذ بودن قرآن کریم به معنای نفی حجتها و مآخذ دیگر نخواهد بود، بلکه چنان که توضیح می دهیم، قرآن خود بیان کننده دیگر مآخذ نیز هست.

 

2. راه های ارائه شده توسط قرآن برای تفکر مذهبی

 

قرآن کریم در تعلیمات خود برای رسیدن و درک نمودن مقاصد دینی و معارف اسلامی، سه راه را در دسترس پیروان خود قرار داده است.

 

الف. ظواهر دینی:

 

توضیح این که ما می بینیم قرآن کریم در بیانات خود، همه مردم را طرف خطاب قرار داده گاهی بی این که حجتی به گفته خود اقامه کند، بلکه به مجرد اتکا به فرمانروایی خدایی خود به پذیرفتن اصول اعتقادی؛ مانند توحید و نبوت و معاد و احکام عملی؛ مانند نماز و روزه و غیر آنها امر می کند و در برخی از اعمال نهی می نماید و اگر این بیانات لفظی را حجیت نمی داد هرگز از مردم پذیرش و فرمانبرداری آنها را نمی خواست.

 

البته ظواهر دینی منحصر در آیات قرآن نیست، بلکه بیانات، رفتار و سکوت (تقریر) پیغمبر اکرم حضرت محمد (ص) بر اساس بیان همان ظواهر آیات قرآن دارای حجیت اند. "لقد کان لکم فی رسول الله اسوة حسنة" [1] ؛ همانا پیغمبر اسلام برای شما الگوی خوبی است.

 

همچنین با تواتر قطعی از رسول اکرم (ص) رسیده است که گفتار، رفتار و سکوت اهل بیت ایشان؛ مانند گفتار، رفتار و سکوت خود ایشان و تالی و همدوش آن است.

 

اما احادیثی که از صحابه نقل می شود، اگر متضمن قول یا فعل پیغمبر اکرم (ص) باشد و مخالف با حدیث اهل بیت نباشد، قابل قبول است و اگر متضمن نظر شخصی صحابی باشد از حجیت برخوردار نیست و حکم صحابه؛ مانند حکم سایر مسلمانان است. شاهد ما این است که خود صحابه نیز با یک صحابی همین معامله را می کردند.

 

ب. استدلال عقلی:

 

قرآن کریم در آیات بسیاری انسان را به سوی حجت عقلی، رهبری می کند و مردم را به تفکر و تعقل و تدبر در آیات آفاق و انفس، دعوت می فرماید و خود نیز در موارد احقاق حقایق به استدلال عقلی می پردازد.

 

قرآن کریم نمی گوید اول حقانیت معارف اسلامی را بپذیرید، سپس به احتجاج عقلی پرداخته و معارف نامبرده را از آنها استنتاج کنید، بلکه با اعتماد کامل به واقعیت خود می گوید: به احتجاج عقلی پرداخته حقانیت معارف نامبرده را، از آن دریابید و بپذیرید. نه این که اول ایمان بیاورید و بعد به قید مطابقت آن دلیل اقامه کنید.

 

حجت های عقلی که انسان با فطرت خدادای نظریات خود را با آنها اثبات می کند دو قسم است: "برهان، و جدل".

 

"برهان" حجتی است که مقدمات آن حق (واقعی) باشد. به عبارت دیگر، قضایایی باشند که انسان با شعور خدادادی خود، آنها را درک و تصدیق می کند. چنان که می دانیم عدد سه از چهار کوچک تر است. این گونه تفکر، تفکر عقلی است و در صورتی که در کلیات جهان هستی انجام گیرد؛ مانند تفکر در مبدأ آفرینش و سرانجام جهان و جهانیان، تفکر فلسفی نامیده می شود.

 

"جدل" حجتی است که همه یا برخی از مواد آن از مشهورات و مسلمات گرفته شود. چنان که در میان گروندگان ادیان و مذاهب معمول است که در داخل مذهب خود، نظریات مذهبی را با اصول مسلمه آن مذهب، اثبات می کنند. قرآن کریم هر دو شیوه را به کار بسته و آیات بسیاری در این کتاب آسمانی در هر یک از این دو شیوه موجود است.

 

چون اوّلاً: به تفکر آزاد در کلیات جهان هستی، در نظام کلی عالم و در نظام های خاص؛ مانند نظام آسمان، ستارگان، شب، روز، زمین، نبات، حیوان، انسان و غیر آنها امر می کند و با رساترین بیان کن جکاوی عقلی آزاد را می ستاید.

 

ثانیاً: به تفکر عقلی جدلی که معمولاً بحث کلامی نامیده می شود، مشروط به این که با بهترین صورت (به منظور اظهار حق و با اخلاق نیکو و بدون لجاجت [2] ) انجام گیرد، امر نموده است.

 

پیش قدمی شیعه در تفکر فلسفی و کلامی در اسلام

 

کسانی که به آثار صحابه پیغمبر اکرم (ص) آشنایی دارند خوب می دانند که در میان این همه آثار که از صحابه در دست است، حتی یک اثر که مشتمل به تفکر فلسفی باشد نقل نشده است، اما بیانات جذاب امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب در الاهیات عمیق ترین تفکرات فلسفی را مطرح می کنند.

 

صحابه و تابعین و بالاخره عرب آن روز به تفکر آزاد فلسفی هیچ گونه آشنایی نداشتند و در سخنان دانشمندان دو قرن اول هجری نمونه ای از کنج کاوی فلسفی دیده نمی شود، تنها بیانات عمیق پیشوایان شیعه و بالخصوص امام اول و هشتم شیعه است که ذخایر بی کرانی از افکار فلسفی را دارا است و آن بزرگواران بودند که گروهی از شاگردان خود را با این طرز تفکر آشنا ساختند.

 

تفکر فلسفی هرچند از اوایل قرن سوم هجری با ترجمه کتاب های یونانی در میان عموم مسلمانان راه یافت، ولی در میان اکثریت اهل تسنن تا قرن هفتم بیشتر دوام نیافت و با رفتن ابن رشد اندلسی فلسفه از میان ایشان نیز رفت، ولی از میان شیعه هرگز نرفت و عامل مؤثر در بقای این طرز تفکر در میان شیعه، همان ذخایر علمی است که از پیشوایان شیعه به یادگار مانده است. برای روشن شدن مطلب کافی است که ذخایر علمی اهل بیت (ع) را با کتب فلسفی که با مرور تاریخ نوشته شده بسنجیم؛ زیرا به روشنی خواهیم دید که روز به روز فلسفه به ذخایر علمی نامبرده نزدیک تر می شد تا در قرن یازده هجری تقریباً به همدیگر منطبق گشته و فاصله ای جز اختلاف تعبیر در میان نمانده است.

 

ج. کشف و شهود:

 

قرآن کریم با بیانی جالب روشن می سازد که همه معارف حقیقیه از توحید و خداشناس واقعی سرچشمه می گیرد و کمال خداشناسی از آن کسانی است که همه چیز را فراموش کرده اند و همه قوای خود را متوجه عالم بالا ساخته و با اخلاص و بندگی، دیده به نور پروردگار پاک، روشن ساخته اند و با چشم واقع بین، حقایق اشیا و ملکوت آسمان و زمین را دیده اند؛ زیرا در اثر "اخلاص و بندگی" به یقین رسیده اند و در اثر یقین ملکوت آسمان و زمین و زندگی جاودانی جهان ابدیت بر ایشان مکشوف شده است.

 

با توجه در آیات کریمه زیر این مدعا کاملاً روشن می شود:

 

"و اعبد ربک حتی یاتیک الیقین". [3]

 

"کلا لو تعلمون علم الیقین لترون الجحیم". [4]

 

"فمن کان یرجوا لقاء ربه فلیعمل عملاً صالحاً و لایشرک بعبادة ربه احداً". [5]

 

عرفان شیعی:

 

اوّلاً: منشأ پیدایش و ظهور عرفان در اسلام را باید بیانات بلیغ امیرالمؤمنین علی بن ابی طالب (ع) در باب حقایق عرفانی و مراحل حیات معنوی دانست که ذخایر بی کرانی از این معارف را در اختیار جامعه بشری قرار داده است.

 

ثانیاً: رعایت موازین شرعی در سیر و سلوک و تطبیق نمودن سیر و سلوک با قواعد شریعت در عرفان شیعی مهم ترین عامل صیانت عرفان شیعی از انحرافات فکری و اخلاقی است. [6]

 

 

 

 

3. ره آورد تفکر شیعه در حوزه اعتقاد

 

آنچه تاکنون به صورت اختصار بیان کردیم اساس تفکر شیعه است، اما ره آورد چنین تفکری در حوزه عمل و باور، بسیار گسترده است، حتی ذکر عناوین و سرفصل های آن نیز طولانی خواهد بود و به همین جهت به برخی از عناوین و سرفصل های آن در حوزه اعتقاد (کلامی)، اشاره و بحث مفصل ره آورد اندیشه تشیع در دو حوزه کلام و فقه را به وقت دیگر واگذار می کنیم:

 

- اعتقاد به وجود خدا، اصل مشترک میان همه ادیان الاهی است و به طرق مختلف بر این اصل استدلال می شود.

 

- نخستین مرتبه توحید، توحید ذاتی است و در پی آن توحید صفاتی و افعالی می آید؛ یعنی خداوند یکتا و بی همتا بوده و ذات او بسیط است و مرکب نیست و ترکیب عقلی و خارجی در وجود او راه ندارد. ذات خداوند آراسته به همه صفات کمال و پیراسته از همه صفات نقص است، صفاتش زائد بر ذاتش نیست و در انجام کارهای خود نیازی به هیچ کس و هیچ چیز ندارد و هیچ موجودی نمی تواند هیچ گونه کمکی به او بکند. [7]

 

- جهان رب و مدبری جز خدا ندارد و مدیران دیگر؛ مانند فرشتگان، تنها به اذن و مشیت حکیمانه او انجام وظیفه می کنند.

 

- توحید در عبادت، اصل مشترک میان تمام شرایع آسمانی است و هدف از بعثت انبیا، تذکار و تأکید بر این اصل است.

 

- اعتقاد به شفاعت و توسل و این که طبق آموزه های قرآنی این دو با توحید منافاتی ندارد و شرک محسوب نمی گردند.

 

- اعتقاد به حسن و قبح عقلی و این که عقل درک می کند که ساحت الاهی از انجام افعال قبیح منزه است و هر گونه ظلمی از آن ساحت نفی می شود. [8]

 

اعتقاد به حسن و قبح ،دارای ثمرات فراوانی است که یکی از ثمرات آن اعتقاد به عدالت است، و خود عدالت دارای فروع و شاخ های متعددی است؛ مثل عدالت خداوند، (که اعتقاد به عدالت خداوند، ابواب گسترده ای از معارف را به روی ما باز می کند، مشکلات اعتقادی زیادی را حل می کند) لزوم عادل بودن مجتهد، حاکمان و رهبران سیاسی و اجتماعی، امام جماعت، شهود در دادگاه، و... .

 

- اعتقاد به "امر بین الامرین" در مقوله جبر و اختیار. [9]

 

- مشیت حکیمانه الاهی ایجاب می کند برای پیمودن راه تکامل، پیامبرانی را به سوی بشر بفرستد و در هدایت انسان به اهداف عالی خلقت، به هدایت های عقلی اکتفا نکند.

 

- پیامبران الاهی، در مقام تلقی وحی و حفظ و ابلاغ آن به امت، از هرگونه لغزش عمدی و سهوی مصون هستند.

 

- پیامبران از هرگونه گناه و کار ناروا مصون اند.

 

- حضرت محمد بن عبدالله (ص) آخرین حلقه از سلسله انبیای الاهی است که نبوت خویش را همراه تحدی با معجزه جاودان خود (قرآن مجید) آغاز کرد.

 

- آیین اسلام آیینی عام وجهانی است، نه منطقه ای و اقلیمی، یا نژادی و قومی.

 

- پیامبر اسلام پیامبر خاتم، کتاب او خاتم کتاب ها و شریعت او نیز پایان بخش تمام شرایع آسمانی است.

 

- کتاب آسمانی ما مسلمانان (قرآن) از هر نوع تحریف مصون مانده، نه چیزی بر آن افزوده شده و نه چیزی از آن کاسته شده است.

 

- مشیت حکیمانه الاهی بر این تعلق گرفته که پیامبر (ص)، امام و رهبر بعد از خود را معرفی کند و او نیز با تعیین علی بن ابی طالب (ع) به عنوان خلیفه بعد از خود، در مواقع گوناگون به این وظیفه خطیر جامه عمل پوشانید.

 

- وظیفه امام، پس از درگذشت پیامبر اسلام، از قرار زیر است: تبیین مفاهیم قرآن، بیان احکام شرع، بازداشتن جامعه از هر نوع انحراف، پاسخ گویی به پرسش های دینی و عقیدتی، اجرای قسط و عدل در جامعه، پاسداری از مرزهای اسلام در برابر دشمنان.

 

- امام و جانشین پیامبر (ص) بایستی از نظر علمی و اخلاقی مورد عنایت خاص الاهی باشد و در سایه تربیت های غیبی قرار گرفته باشد؛ یعنی بایستی همچون پیامبر از هرگونه اشتباه و نسیان و سهو مصون و نیز از هر گناه و خطا معصوم باشد. به همین جهت تشخیص و تعیین امام تنها از سوی خداوند و به واسطه پیامبر (ص) یا امام قبلی میسر و ممکن است.

 

- جانشینان پیامبر (ص) دوازده نفراند و تعبیر "اثناعشر خلیفه" در کتب فریقین آمده است که اولین آنها علی بن ابی طالب و آخرین آنها حضرت حجت بن الحسن العسکری (عج) است.

 

- نام های مقدس ائمه و جانشینان پیامبر اکرم (ص) بدین قرار است:

 

1. علی بن ابی طالب، 2. حسن بن علی، 3. حسین بن علی، 4. علی بن حسین، 5. محمد بن علی، 6. جعفر بن محمد، 7. موسی بن جعفر، 8. علی بن موسی، 9. محمد بن علی، 10. علی بن محمد، 11. حسن بن علی، 12. امام مهدی (ع).

 

- امام دوازدهم حضرت مهدی موعود فرزند امام حسن عسکری در سال 255 هجری قمری در سامرا متولد شدند و تا به امروز در قید حیات  و منتظر فرمان الاهی برای قیام است. در زمان غیبت آن حضرت، ولی فقیه عهده دار منصب رهبری و سکان دار حکومت اسلامی است. [10]

 

- از ویژگی های تفکر شیعی، انفتاح باب اجتهاد است؛ یعنی در حوزه فقه و احکام عملی، تطبیق اصول کلی بر مسائل جزئی و استنباط دستورات شرعی از متون دینی، را محدود به آنچه گذشتگان فهمیده اند، نمی داند.

 

- ظهور مردی از خاندان پیامبر (ص) در آخرالزمان برای اقامه عدل و رساندن بشر به کمال واقعی یکی از عقاید مسلم اسلامی است که احادیث فریقین بر آن گواهی دارند، بلکه ظهور منجی یکی از عقاید ادیان و مذاهب گوناگون جهان امروز؛ مانند مسیحیت، یهودیت،زرتشت ،و ... است. [11]

 

- اعتقاد به رجعت و این که عده ای پس از مرگ و پیش از آخرت به دنیا برمی گردند. [12]

 

- اعتقاد به حیات پس از مرگ و رسیدن انسان به پاداش و یا کیفر اعمال خود در جهان آخرت و این که مرگ پایان زندگی نیست، بلکه انسان با مرگ از جهانی به جهان دیگر منتقل می شود و بین دنیا و عالم آخرت سرای دیگری به نام برزخ وجود دارد که حیات و نعمت و عذاب خاص خود را دارد. [13]

 

 

[1] احزاب، 21

[2] نحل، 125

[3] و پروردگارت را بپرست تا لحظه ی یقین ( =مرگ) فرا رسد.حجر، 99 .

[4] حقا اگر از روی یقین بدانید البته جهنم را خواهید دید. تکاثر، 5 و 6 .

[5] هر کس دیدار پروردگار خویش را امید می بندد باید کرداری شایسته داشته باشد و در پرستش پروردگارش هیچ کس را شریک نسازد، کهف، 110 .

[6] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به: علامه طباطبایی، شیعه در اسلام، صص 75 - 114.

[7] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به: محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقائد، ص 136و 137.

[8] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به: محمد تقی مصباح یزدی، آموزش عقائد، صص162-167.

[9] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به نمایه:   امر بین الامرین، سؤال 58 (سایت: ۲۹۴).

[10] برای مطالعه ی بیشتر و دریافت اندیشه سیاسی شیعه رجوع شود به مقالات پیرامون ولایت فقیه، در همین پایگاه.

[11] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به نمایه:   امام مهدى (ع) از نظر شیعه ، سؤال 168 (سایت: ۱۳۷۵).

[12] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به نمایه:   مفهوم رجعت و جزئیات آن، سؤال 247 (سایت: ۱۱۱۲).

[13] برای مطالعه ی بیشتر رجوع شود به: جعفر سبحانی، منشور عقاید امامیه.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

درخبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید.

پرسش‌های اتفاقی

پربازدیدترین‌ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    856938 دستور العمل ها 1386/03/09
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    521395 حقوق و احکام 1386/09/04
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولوالعزم و کتاب‌های آنها کدام‌اند؟ چرا «اولوالعزم» نامیده شده‌اند و چرا زرتشت و داوود(ع) اولوالعزم نیستند؟
    402595 تفسیر 1387/02/31
    واژه اولوالعزم در آیه 35 سوره احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است و اولوالعزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بوده اند. در روایات برای پیامبران اولوالعزم شرایطی ذکر شده است: 1. داشتن دعوت جهان شمول
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    394142 حقوق و احکام 1389/09/10
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    359949 تفسیر 1386/02/01
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    317714 معصومین 1387/06/05
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    300338 حقوق و احکام 1387/09/23
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    300062 حقوق و احکام 1387/12/04
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد. در هر حال، ...
  • آیاتی را از قرآن در اثبات امامت امام علی(ع) بیان فرمائید.
    294341 گوناگون 1386/08/30
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در توضیح آنها در کتب خودشان نقل شده است، می باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    286803 اخلاق عملی 1391/02/11
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی اگر ...

پیوند‌ها

حاضرین در سایت :

6426  نفر