جستجوی پیشرفته
بازدید
20497
آخرین بروزرسانی: 1397/01/06
خلاصه پرسش
با توجه به وجود خیر و شر، زشتی و زیبایی در جهان چگونه می‌توان مهربان بودن خدا را اثبات کرد؟
پرسش
چگونه می‌توان مهربان بودن خدا را اثبات کرد؟ در این دنیا همان اندازه که زیبایی و خیر و نیکی وجود دارد، شر و زشتی نیز وجود دارد. مثلاً در حیوانات هم حیوان زیبا و ... داریم و هم حیوان درنده....و یا شاید دو خدا وجود دارد خدای خوبی و خدای بدی؟ چطور می‌توان آن‌را رد کرد؟
پاسخ اجمالی

اینکه خداوند در بهترین حالات انسان را آفریده و تمام نیاز های او را چه در این جهان و چه در آن جهان بر آورده، بلکه تمام موجودات را برای انسان و در خدمت ایشان قرار داده است بهترین دلیل بر مهربانی خداوند نسبت به انسان است. همچنین نسبت به سایر موجودات نیز مهربان است که آنها را از عدم به وجود آورده و نیاز های آنان را بر آورده کرده و آنان را به سوی کمالشان هدایت نموده است.

از طرفی هر یک از شرها ، زشتی ها و ناملایماتی که در عالم هستی به نظر می آید دارای دلیل و توجیه خاص می باشد که بعد از آگاهی از آن روشن می شود که هیچ منافاتی با رحمت و مهربانی خداوند ندارد.

پاسخ تفصیلی

در بحث از مهربانی و دیگر صفات خدا باید به این نکته توجه داشت که باید خصوصیات هر موجودی را با توجه به عظمت و ابعاد وجودی آن موجود بررسی کرد. مثلا مهربانی یک کودک نسبت به یک طفل شیرخوار در این حد است که نمی گذارد به وسایل خطرناک نزدیک شود و خوراکی هایی را که خود دوست دارد در اختیار او می گذارد.

 

اما مهربانی پدر و مادر او در دایره وسیع تری بروز می یابد. یعنی هم او را از خطر دور می کنند و هم نیازهای غذایی و پوشاکی او را رفع می نمایند و هم از جهت ایمن سازی او در برابر بیماری های خطرناک، گاهی علی رغم میل او واکسن های دردناکی به او تزریق می کنند که باعث ناراحتی و درد او می شود چه بسا تا یک هفته این طفل را دچار تب و تشنج و التهاب نموده و بستری می سازد. اما پدر و مادر این کار را با دقت هر چه تمام تر انجام می دهند، زیرا این کار را عین لطف و مهربانی به فرزند خود می دانند.چرا که می دانند اگرفرزندشان این رنج را تحمل نکند نمی تواند در برابر بیمار های کشنده جان سالم بدر ببرد و جان او به خطر می افتد. پس چون این رنج امروز موجب سلامتی و مقاومت در برابر بیماری هاست، همه آن را عین مهربانی می دانند به طوری که اگر پدر و مادری به خاطر اینکه فرزندشان ناراحت نشود، اینکار را ترک کنند، همه آنان را به خاطر نا مهربانی و سنگدلی سرزنش می کنند.

 

همین طور مهربانی خدا نسبت به بندگانش با مهربانی پدر و مادر نسبت به طفل شیرخوار شان متفاوت و در سطح بالاتری قرار دارد. اگر ما زندگی بشر را تنها در محدوده دنیا و مرگ را پایان زندگی او بدانیم ممکن است بعضی از ناملایمات را کم لطفی در حق بندگان بدانیم، اما اگر مجموعه ای به وسعت تمام جهان هستی اعم از دنیا و آخرت یعنی قبل از تولد انسان، در طول زندگی در این دنیا، بعد از مرگ در برزخ ، قیامت ، بهشت و جهنمی که برای مخلوقات در نظر گرفته شده را زندگی انسان بدانیم و مهربانی خدای بزرگ را در این وسعت بررسی کنیم، تمام وقایع و حوادث را عین مهربانی خداوند به بندگانش خو اهیم یافت.

 

زیرا با دقت در آفرینش، در می یابیم که خداوند متعال تمام نیازهای مخلوقات را برای رسیدن به کمال متناسب با خود آنها فراهم آورده است. یعنی موقعیت رشد و کمال را برای هر موجودی در حد و اندازه خودش فراهم آورده است که این نشان دهنده ی علاقه و محبت پروردگار به مخلوقاتش است.

 

به علاوه خدایی که قدرت بی پایان و علم بی نهایت دارد و هیچ چیز مانع او برای خیر رسانی اش به دیگران نمی شود زیرا نه حسادتی دارد، نه از نابودی قدرتش می ترسد و نه جهل و کمبود اطلاعات در او راه دارد تا مانع لطف و مهربانی و بخشش او شود، چگونه قابل پذیرش است که از خیر خود برای آفریده های خود دریغ کند. بلکه او با علم و قدرت و لطف بی کران خود بهترین جهان ( نظام احسن) را ایجاد کرده که در آن بیشترین خیر حاصل می شود و این یعنی مهربانی و خیرخواهی در حد و عظمت الهی.

 

از طرف دیگر کسی که مهر و محبت نسبت به فرزند را در قلب والدین و مخصوصا مادر، قرار داده است، قطعاً خود نیز باید آن را در درجه و مرتبه بالاتر و کامل تری داشته باشد و فاقد محبت نباشد،  زیرا به قول فلاسفه،" کسی که کمالی را به کسی می دهد ممکن نیست خود آن کمال را نداشته باشد." [1]

 

اما ناملایمات ، ظلم ها، سختی ها، رنج ها، محرو میت ها و مرگ و میر هایی که در جهان جریان دارد به دو دسته تقسیم می شوند:

 

1-حوادثی که در اثر رفتارهای ناپسند بعضی از انسان ها به وجود می آید، مثل ظلم ها، قتل ها، غارت ها.

 

2-ناگواری هایی که در اثر حوادث طبیعی حاصل می شود، مثل سیل ها، زلزله ها، خشک سالی ها و بیمارها و....

 

درباره ی دسته اول باید بگوییم که چون خداوند انسان را موجودی با اختیار خلق کرده تا خود بین خوبی و بدی ، زشتی و زیبایی، خیر و شر یکی را انتخاب کند، لازمه ی چنین نظامی آن است که گاهی در اثر سوء اختیار و سوء رفتار انسانها، شرور ، زشتی ها ، ظلم ها و بی عدالتی هایی در اجتماع ظهور کند و روشن است که این امور ناگوار نه از طرف خدا، بلکه به واسطه ی مخلوقات خدا حاصل شده است . چنان که قرآن می فرماید:" در دریا و خشکی فساد ظاهر شد بخاطر آنچه مردم انجام دادند." [2] اما با توجه به وجود قیامت و حساب رسی دقیق به اعمال و حقوق مخلوقات قطعا این ظلم ها و بی عدالتی ها جبران خواهد شد.

 

در مورد دوم که در اثر حوادث طبیعی حاصل می شود نکات زیر را می توان بیان کرد:

 

1- این دنیا میدان امتحان و سنجش دقیق افراد است و همه وقایع اعم از آسایش ها، سختی ها ،شادی ها، مصیبت ها، وفور نعمت ها و محرومیت ها و... وسیله ی امتحان و برای تشخیص خوب از بد است. اگر پاداش غیر قابل توصیفی که خداوند به افراد سربلند در این عرصه عطا می کند را در نظر داشته باشیم در می یابیم که حتی تلخ ترین حوادث این جهان عین مهربانی و لطف بدون حد پروردگار متعال است چرا که هر چه رنج و سختی بیشتر پاداش و مزد نیز چند برابر بیشتر.

 

قرآن در موار زیادی به مطلب بالا اشاره نموده است می فرماید: «قطعاً همه شما را با چیزی از ترس، گرسنگی و کاهش در مالها و جانها و فایده ها آزمایش می کنیم و بشارت ده به استقامت کنندگان.» [3]

 

-2 سختی ها و گرفتاری ها، هم تربیت کننده افراد و هم بیدار کننده ملتها و تحریک کننده عزم و اراده آنهاست. [4] و به این دلیل است که وجود سختی ها کاملاً مطابق با هدف آفرینش است و منافاتی با مهربانی خدا که خواستار کمال انساهاست ندارد.

 

3- بسیار ی از ناملایمات در رشد و تعالی روحی انسان نقش مؤثری دارند. انسانهایی که در فقر و ناداری رشد کرده اند و با سختیها و ناملایمات مبارزه کرده اند به موفقیت های چشمگیری دست یافته اند که جوامع بشری مدیون پیشرفت های آنان است.

 

4-اگر زشتی ها در کنار زیبایی ها، قرار نمی گرفت نه زیبا، زیبا بود و نه زشت، زشت، یعنی اگر در جهان زشتی نبود زیبایی هم نبود اگر همه ی مرم زیبا بودند، هیچکس زیبا نبود... در حقیقت جاذبه زیبا رویان از دافعه ی زشت رویان نیرو می گیرد. [5]

 

5- زشتی ها مقدمه ی وجود زیبایی ها و آفریننده و پدید آورنده ی آن ها می باشد یعنی در شکم گرفتاری ها و مصیبت ها، نیکبختی ها و سعادت ها نهفته است همچنان که گاهی هم در درون سعادت ها، بدبختی ها تکوین می یابد و این، فرمول این جهان است. [6]

 

اگر مجموعه این مسائل را در نظر بگیریم روشن خواهد شد شرهایی که ما در این عالم احساس می کنیم چیزی نیست جز مسیری برای رسیدن به خیرهای بسیار عالی.

 

اما در جواب به بخش آخر سؤال شما درباره ی آفریننده ی شر، باید یاد آور شویم شر چیزی نیست که خلق شده باشد بلکه یک امر عدمی است که از نابودی چیزی دیگر نتیجه می شود مثلاً نقص عضو مستقلاً خلق نشده بلکه نبودن یا عدم خلق عضوی از اعضا است. بدین ترتیب شبهه ی «ثنویه» و توهم دو خدایی و دو ریشه داشتن جهان از میان می رود زیرا هستی دو نوع نیست تا دو مبدأ داشته باشد. [7] بلکه هستی از آن جهت که هست خیر است و نیستی و نابودی از آن جهت که نیست و وجود ندارد، شر است. و این هستی است که خالق می خواهد وگر نه عدم که نیاز به خالق ندارد. پس عالم یک خالق بیشتر ندارد.

 

برای آگاهی بیشتر، نک: نمایه های:

1. فلسفه وجود تفاوت‏ها، زشتى‏ها و زیبایى‏ها و هدایت و اضلال، سؤال 205.

2. بلایای طبیعی (سیل، زلزله، طوفان و...) و عذاب الهی، سؤال 434.

3. ابتلاء و عذاب الهی بودن بلاها و معیاری برای تشخیص آندو از هم، سؤال 169.

4. غرض از امتحانات الهی، سؤال 107.

 

 

[1] بدایة الحکمة علامه طباطبایی، ص 269؛ «معطی الکمال غیر فاقد».

[2] روم، 41. «یظهر الفساد فی البر و البحر بما کسبت ایدی الناس» .

[3] بقره، 155. ترجمه ی آیت الله مکارم شیرازی ؛ «و لنبلونکم بشیء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس و الثمرات و بشر الصابرین» .

[4] عدال الهی شهید مطهری، ص 156.

[5] عدال الهی شهید مطهری، ص 143.0

[6] عدال الهی شهید مطهری، ص 149.

[7] بر گرفته از کتاب عدل الهی شهید مطهری، ص 135.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    926163 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    616986 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    548579 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    452379 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    439935 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    388239 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    385133 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    376616 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    338602 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    327085 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...