جستجوی پیشرفته
بازدید
955
آخرین بروزرسانی: 1398/02/16
خلاصه پرسش
گاه در زندگی با دشواری‌هایی برخورد می‌کنیم که فرصت هرگونه تفکّر را از ما سلب میکند. چگونه می‌توانیم در آن هنگام به یاد خدا بوده و ویژگی دائم الذکر بودن را حفظ کنیم؟
پرسش
این حدیث «کمال در این است که انسان خواسته‌هایش را در مسیر الهی قرار دهد و نیرویش را در جهت رضایت حضرتش صرف کند»، از کیست؟ و چگونه ممکن است انسان در لحظه‌هایی که فرصت برای فکر کردن نیست خواسته‌ها و نیروهایش را با رضای الهی پیش ببرد؟
پاسخ اجمالی
همواره به یاد خدا بودن از ویژگیهای بندگان خوب پروردگار است و در دعاهای فراوانی مشاهده میکنیم که دوام ذکر از خدا خواسته شده و نیز روایات بسیاری توصیه میکند که انسان خواستههای خویش را در جهت رضای الهی قرار داده و نیرو و توان خویش را در آن راه صرف نماید:[1]
1. امام علی(ع) در دعای کمیل به خدا عرض میکنند: «... یَا رَبِّ قَوِّ عَلَى‏ خِدْمَتِکَ‏ جَوَارِحِی‏ وَ اشْدُدْ عَلَى الْعَزِیمَةِ جَوَانِحِی وَ هَبْ لِیَ الْجِدَّ فِی خَشْیَتِکَ وَ الدَّوَامَ فِی الِاتِّصَالِ بِخِدْمَتِک‏...»؛[2] خدایا برای خدمت به خودت، به اعضای بدنم نیرو بده و دلم را براى حرکت به سوی خودت محکم گردان، و جدّیت و تلاشی را به من هدیه کن که در مقابل تو احساس خشیت کرده و پیوسته در خدمتت باشم ... .
2. امام زین العابدین(ع) در ضمن دعایی فرمودند: «پروردگارا ... مرا در مرضات خویش به گونهای به کار گیر که به دلیل ترس از مخلوقات تو، چیزی از امر دینت را ترک ننمایم».[3]
به عبارتی «کمال در این است که انسان خواستههایش را در مسیر الهی قرار دهد و نیرویش را در جهت رضایت حضرتش صرف کند».[4]
اما در خصوص این پرسش که چگونه ممکن است در لحظاتی که فرصت فکر کردن از انسان سلب میشود، خواستهها را با رضای الهی پیش ببریم؛ باید گفت:
1. علم و اشتیاق از مبادی عمل به شمار میروند و اینگونه نیست که بدون فرصت برای فکر کردن و انتخاب و نیز میل و گرایش پیداکردن، عملی را انجام دهیم؛ هرچند ممکن است این فرایند در مدتی بسیار اندک محقق شود. به همین جهت، انسان میتواند برای رضایت دیگران عملی را انجام دهد و قوای خویش را در راستای مرضیات آنها به کار بندد.
2. در مواردی انسان با عنایات الهی، به صورت نیمه خودآگاه آنگونه که رضایت او است عمل مینماید و اینگونه نیست که نیاز به فکر کردن و... باشد. در تبیین روایت «... فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ‏ کُنْتُ‏ سَمْعَهُ‏ الَّذِی‏ یَسْمَعُ‏ بِهِ‏ وَ بَصَرَهُ الَّذِی یُبْصِرُ بِهِ وَ لِسَانَهُ الَّذِی یَنْطِقُ بِه‏ ...»، چنین بیان شده است که عارف هنگامی که از شهوات خالی گردد، محبت حق تعالی بر روح و عقل و مشاعر او تجلی مینماید به گونهای که حق تعالی متصرف در عقل و قلب و قوای او شده و امور او را به آنچه مرضی او است و میپسندد، تدبیر مینماید. در نتیجه انسان به مشیت الهی آنچه را محبوب او است اراده میکند.[5]
به عبارت دیگر، انسان در مواقعی که نیمه هوشیار است، بر اساس روش و رویکرد مستمری که برای او به صورت عادت و ملکه درآمده رفتار میکند. اکنون اگر فردی همواره و در حالت هوشیاری، به یاد خدا و به دنبال رضایت او باشد، در شرایط دشواری که فرصت تفکر ندارد نیز به یاد خدا خواهد بود؛ زیرا یاد خدا با روح او آمیخته شده و بر این اساس نیازی به تمرکز و تفکّر مجدّد ندارد. مانند رانندهای که همواره در مسیر مشخصی رفت و آمد میکند که او بعد از مدتی بدون آنکه نیاز به تمرکز ذهنی داشته باشد، حتی در شرایط بسیار ویژه و دشوار به صورت خودکار مسیر مورد نظر را به صورت صحیح خواهد پیمود.
 

[3]. على بن الحسین(ع) امام چهارم، الصحیفة السجادیة، ص262، قم، دفتر نشر الهادى، اول، 1376ش.
[4]. این عبارت اگرچه سخنی صحیح است، اما آنرا به عنوان حدیث نیافتیم.
[5]. مجلسى، محمد باقر بن محمد تقى، مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول، ج‏10، ص 393- 394، تهران، دار الکتب الإسلامیة، دوم، 1404ق.
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • سریع الاستجابة ترین دعا جهت رسیدن به حاجت کدام است؟
    923037 دستور العمل ها
    اگرچه دعاهای زیادی از امامان معصوم (ع) نقل شده است که مورد اجابت واقع شده و سریع الاجابة هستند، که ذکر متن آنها در این جا مقدور نیست و فقط به ذکر اسامی چند مورد که دارای اهمیت خاص هستند اشاره می شود: 1. دعای توسل 2. دعای فرج 3. دعای اسم اعظم 4. ...
  • در چه صورت غسل جنابت بر زن واجب می شود؟
    611838 Laws and Jurisprudence
    از دو راه جنابت حاصل می شود:1) نزدیکی و آمیزش جنسی، اگرچه منی بیرون نیاید.2) بیرون آمدن منی، (حتی بدون دخول) چه در خواب باشد یا بیداری، کم باشد یا زیاد، با شهوت ...
  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    545883 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    450646 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    434970 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    386088 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    383605 تفسیر
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده است و ویژگی‏های زیر را برای او برمی شمارد: 1.جن موجودی است که از آتش آفریده شده، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1] 2. دارای علم ، ادراک، تشخیص ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    372717 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    337593 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    325380 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...