جستجوی پیشرفته
بازدید
35139
آخرین بروزرسانی: 1403/03/29
خلاصه پرسش
مضاربه چیست؟
پرسش
مضاربه چیست؟
پاسخ اجمالی

«مضاربه» در اصطلاح فقه اسلامی عقد قراردادی است که به موجب آن شخص مالک به شخص دیگر(عامل) سرمایه‌‌ای را می‌سپارد تا با آن تجارت کند و هر دو در سود آن شریک باشند. به بیان روشن‌تر؛ مضاربه عبارت است از:

عقد و قراردادى که بین دو نفر منعقد و برقرار می‌شود، به این صورت که شخصى مالى را به دیگرى بدهد تا با آن تجارت و معامله کند و سود به دست آمده بین هر دو نفر به نسبتى که قرار می‌‏گذارند تقسیم شود. کسى که سرمایه را می‌‏دهد «مالک» نام دارد، و دیگرى که تجارت و خرید و فروش را انجام می‌‏دهد «عامل» نام دارد. ضمن این‌که این قرارداد عقدی جایز است؛ یعنى طرفین هر وقت بخواهند می‌‌توانند عقد را به هم بزنند.[1]

گفتنی است که دین مقدس اسلام همان‌گونه که به عبادات و مسائل آن عنایت و توجّه دارد، به اقتصاد و معاش انسان‌ها نیز عنایت و توجّه دارد. بدیهى است که اساس سعادت فرد و جامعه، عبادت و بندگی توأم با کسب و کار و اقتصاد است. اساس عزّت و عظمت مسلمانان، ارتباط با خالق و در کنار آن، بلکه همراه آن، تجارت، کار و اقتصادی عاقلانه و سالم است. قرآن کریم در این زمینه فرمود:

«رِجالٌ لا تُلْهِیهِمْ تِجارَةٌ وَ لا بَیْعٌ عَنْ ذِکرِ اللَّهِ وَ إِقامِ الصَّلاةِ ِ وَ إیتاءِ الزَّکاة  یَخافُونَ یَوْماً تَتَقَلَّبُ فیهِ الْقُلُوبُ وَ الْأَبْصار»؛[2] مردانى که تجارت و معامله‌‏ آنان را از یاد خدا و برپاداشتن نماز و اداى زکات غافل نمی‌‏کند. آنها از روزى می‌‏ترسند که در آن، دل‌ها و چشم‌ها زیر و رو می‌‏شود.

«فَإِذا قُضِیَتِ الصَّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللَّهِ وَ اذْکرُوا اللَّهَ کثیراً لَعَلَّکمْ تُفْلِحُون»؛[3] ... و هنگامى که نماز پایان گرفت (شما آزادید) در زمین پراکنده شوید و از فضل خدا طلب کنید، و خدا را بسیار یاد کنید شاید رستگار شوید.

در همین راستا در روایت آمده است:

«هر کس به جست‌وجو برخیزد و روزى حلال تحصیل کند، چنان است که از خداوند(عزّ و جلّ) صدقه دریافت کرده باشد».[4]

بدیهی است که هدف از مضاربه رونق بخشیدن به اقتصاد و به جریان انداختن ثروت‌ها و جلوگیرى ‏از رکود کسب و کار و بازار مسلمانان است. هدف از مضاربه به کارگیرى نیروهاى فعال و کارآمد و جلوگیرى از عاطل و باطل ماندن انسان‌هاى شایسته و مسلمان است. هدف از مضاربه تحصیل سود و درآمد مشروع و حلال و جلوگیرى از رباخوارى و اکل مال به باطل است.

گفتنی است که در عقد مضاربه، خسارت مربوط به مالک است، ولى اگر سودى به دست آید با آن خسارت جبران می‌‏شود، و چنانچه شرط کنند که «عامل» تمام خسارت یا مقدارى از آن‌را به عهده گیرد، أظهر صحّت شرط است. [5]

مضاربه از عقود جایزه است و شرایطی دارد:

  1. صیغۀ مضاربه(ایجاب و قبول).
  2. وجود شرایط تکلیف؛ نظیر عقل، بلوغ و اختیار در هر یک از مالک و عامل.
  3. تعیین سود مالک و عامل به نسبت بر اساس توافق طرفین.
  4. سرمایه در راه مشروع به کار رود.
  5. سرمایه مورد مضاربه نقد و مقدار آن مشخص باشد.
  6. عامل، توانایی انجام کار را داشته باشد.

مضاربه اگر با شرایط انجام شود، تجارتی پاک و بابرکت است که در دین اسلام مورد تأیید قرار گرفته است.


[1]. خمینى، سید روح اللّٰه موسوى، توضیح المسائل(المحشّٰى للامام خمینى)، ج‌2، ص 300، مسئله 1698، ص 304، مسئله 2431، قم، دفتر انتشارات اسلامى، هشتم، 1424ق.

[2]. نور، 37.

[3]. جمعه، 10.

[4]. کلینی، محمد بن یعقوب، کافی، ج 4، ص12، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ چهارم، ‏1365ش.

[5]. توضیح المسائل (المحشى للإمام الخمینی)، ج ‏2، ص  303.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها