جستجوی پیشرفته
بازدید
10590
آخرین بروزرسانی: 1399/12/02
خلاصه پرسش
آیا اگر خداوند ما را پس از مردن، دوباره به دنیا برمی‌گرداند، ما اصلاح می‌شدیم؟
پرسش
اگر ما مردیم و سپس گفتیم، ای کاش که دوباره در زمین بودیم، اگر خداوند چنان اجازه‌ای به ما می‌داد، آیا ما از اخلاق و کردار و رفتار بهتری برخوردار بودیم؟
پاسخ اجمالی

اولاً بازگشت دوباره به دنیا از روی میل و خواسته‌ی افراد، موجب می‌شود که نظام آفرینش و بعثت انبیای الهی عبث و بیهوده باشند. ثانیاً بر فرض محال که این افراد به دنیا برگردند، معلوم نیست اعمال خوبی انجام دهند؛ چون دنیا همان دنیا و آنها نیز دارای همان هوا و هوس‌ها خواهند بود. چنان‌که بارها در دنیا به بی‌پایگی آن پی بردند، ولی دوباره فریفته‌ی آن گشتند و برای رسیدن به لذات آن، مرتکب اعمال ناشایست شدند.

پاسخ تفصیلی

سنت الهی بر این قرار گرفته است که هرچیزی به سوی کمال و تکامل حرکت نماید. خداوند انسان را در این دنیا خلق کرد و به دو نیروی عقل(حجت درونی) و وحی(حجت بیرونی) مجهز نمود تا مسیر کمال بپیماید؛ بنابراین اگر بنا باشد انسان بعد از مردن از روی میل و خواسته‌ی خود، دوباره به دنیا بازگردد موجب می‌شود که نظام آفرینش و بعثت انبیای الهی بی‌فایده و بیهوده باشد؛ و این مخالف سنت الهی است.

علاوه بر این، بر فرض محال که این افراد به دنیا برگردند، معلوم نیست اعمال خوبی انجام دهند؛ چون دنیا همان دنیا و انسان هم از اختیار برخوردار است و آنها نیز دارای همان هوای نفس و وسواس شیطانی و قریحه‌ی عناد و تکبر و طغیان خواهند بود؛ در نتیجه همان عوامل و چیزهایی که آنان را امروز وادار به مخالفت با حق و تکذیب آیات خدا کرده، بر فرض برگشت به دنیا، به جای خود باقی است.[1]

به همین جهت قرآن می‌فرماید: (آنها همچنان به راه غلط خود ادامه می‌‏دهند) تا زمانى که مرگ یکى از آنان فرارسد، می‌‏گوید: «پروردگار من! مرا بازگردانید! شاید در آنچه ترک کردم (و کوتاهى نمودم) عمل صالحى انجام دهم!» (ولى به او می‌گویند:) چنین نیست! این سخنى است که او به زبان می‌‏گوید (و اگر بازگردد، کارش مانند گذشته است)! و پشت سر آنان برزخى است تا روزى که برانگیخته شوند![2]

گفتنی است؛ خداوند در پاسخ درخواست آنها کلمه‌ی «کلاّ» (چنین نیست) می‌آورد که این کلمه در کلام عرب هم برای منع و جلوگیری می‌آید و هم برای ابطال ادعا و گفتار طرف مقابل؛ یعنی احتمال دارد آیه به دو مطلب اشاره نماید. یکی این‌که این بهانه‌ای بیش نیست و باعث نمی‌گردد تا بازگشت به دنیا میسر گردد. دوم این‌که نفی ادعای آنها که می‌گویند اگر ما به دنیا بازگردیم گذشته را جبران می‌کنیم و عمل صالح انجام می‌دهیم. خداوند می‌فرماید این یک ادعای بی‌اساس و توخالی است و اگر به دنیا بازگردند همان برنامه‌ی‌ قبلی را ادامه خواهند داد.[3]

علاوه براین، از کلمه‌ی «لعل»(شاید) در آیه فهمیده می‌شود که این افراد از وضع آینده‌ی خود نیز اطمینان کامل ندارند و کم و بیش می‌دانند که این پشیمانی و ندامت معلول شرایط خاصی است که در آستانه‌ی مرگ برای آنها ایجاد شده است و چه بسا اگر به دنیا هم بازگردند همان روش قبلی را ادامه می‌دهند.[4]

به هر حال، آنچه مهم است این است که برگشت فایده‌ای ندارد. چنان‌که خداوند در آیه‌ای دیگر می‌فرماید: «اگر به دنیا بازگردند به همان اعمالی که از آنها نهی شده بودند بازمی‌گردند».[5] پس بیداری آنها موقتی است و پا برجا نیست.[6]

این‌گونه افراد مثل کفار و افراد گناه‌کاری هستند که وقتی در طوفان‌های دریا گرفتار می‌شوند و در آستانه‌ی مرگ و نابودی قرار می‌گیرند از خداوند تقاضای کمک می‌کنند، ولی بعد از نجات دوباره به اعمال گذشته برمی‌گردنند.

به عبارت دیگر، همین افراد چه بسا بی‌پایگی دنیا را فهمیدند و حوادثی برایشان اتفاق افتاد که مرگ را به چشم خود دیدند، ولی دوباره فریفته دنیا گشته و برای رسیدن به لذات آن مرتکب اعمال ناشایست شدند.


[1]. طباطبائی، سید محمد حسین‏، المیزان فی تفسیر القرآن، ج 7، ص 54، قم، دفتر انتشارات اسلامی‏، چاپ پنجم‏، 1417ق.

[2]. «حتی اذا جاء احدهم الموت قال رب ارجعون. لعلی اعمل صالحاً فیما ترکت کلاّ انّها کلمة هو قائلها...». مؤمنون، 99 - 100.

.[3] نک: مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، ج 14، ص 312، تهران، دار الکتب الإسلامیة، چاپ اول، 1374ش؛ المیزان فی تفسیر القرآن، ج 15، ص 67.

[4]. شیخ طوسی، محمد بن حسن، التبیان فی تفسیر القرآن، با مقدمه: شیخ آقابزرگ تهرانی، تحقیق، قصیرعاملی، احمد، ج 7، ص 393، بیروت، دار احیاء التراث العربی، بی تا؛ فاضل مقداد، جمال الدین، کنز العرفان فی فقه القرآن، تحقیق، قاضی، سید محمد، ج 9، ص 212، قم، مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی، چاپ اول، 1419ق.

.[5] «و لو رودا لعادوا لما نهوا عنه» انعام، 28.

[6]. تفسیر نمونه، ج 5، ص 200.

ترجمه پرسش در سایر زبانها
نظرات
تعداد نظر 0
لطفا مقدار را وارد نمایید
مثال : Yourname@YourDomane.ext
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید
لطفا مقدار را وارد نمایید

طبقه بندی موضوعی

در خبرنامه سایت عضو شوید

آخرین پرسش ها و پاسخ ها را همه روزه در ایمیل خود مطالعه کنید

پرسش های اتفاقی

پربازدیدترین ها

  • پیامبران اولو العزم چه کسانی هستند؟ چرا اولو العزم نامیده شدند، و کتاب‌‌های آنها چه نام دارد؟ و چرا زرتشت و داوود(ع) اولو العزم نیستند؟
    641339 پیامبران و کتابهای آسمانی
    واژۀ «اولو العزم» در آیۀ 35 سورۀ احقاف آمده است. عزم به معنای حکم و شریعت است، و اولو العزم یعنی پیامبرانی که دارای شریعت و دین مستقل و جدیدی بودند. در روایات برای پیامبران اولو العزم شرایطی ذکر شده است:داشتن دعوت جهان‌شمول،داشتن شریعت و دین،داشتن ...
  • نماز جمعه به چه صورت خوانده می شود؟
    469659 Laws and Jurisprudence
    نماز جمعه یکی از عباداتی است که در فضیلتش همین بس که سوره ای از قرآن به نامش آمده است و به جماعت خوانده می شود. نماز جمعه دارای دو خطبه می باشد که با حمد و ...
  • حکم زنا با زن شوهردار چیست؟
    467030 Laws and Jurisprudence
    زنا خصوصا با زن شوهر دار یکی از گناهان بسیار زشت و بزرگ به شمار می آید ولی بزرگی خداوند و وسعت مهربانی او به حدی است، که اگر گنهکاری که مرتکب چنین عمل زشت و شنیعی شده واقعا از کردۀ خود پشیمان باشد و تصمیم جدی ...
  • تعداد فرزندان حضرت علی (ع)، و نام ایشان و نام مادران آنان چه بوده است؟
    424586 معصومین
    شیخ مفید در کتاب ارشاد تعداد آنها را 27 تن از دختر و پسر دانسته و پس از آن گفته است: عده‏ای از علمای شیعه گویند که فاطمه پس از وفات پیامبر (ص) جنینی که پیامبر او را محسن نامیده بود سقط کرد. بنابر قول این عده، فرزندان آن حضرت ...
  • آیا ارتباط انسان با جن ممکن است؟
    394988 جن
    قرآن مجید وجود جن را تصدیق کرده و ویژگی‌‏های زیر را برای او برمی‌شمارد:جن موجودی است که از آتش آفریده شد، بر خلاف انسان که از خاک آفریده شده است.[1]دارای علم، ادراک، تشخیص حق از باطل و قدرت منطق و استدلال ...
  • عقیقه و احکام و شرایط آن چیست؟
    393260 Practical
    عقیقه عبارت است از: کشتن گوسفند یا هر حیوانی که صلاحیّت قربانی کردن داشته باشد، در روز هفتم ولادت فرزند، جهت حفظ فرزند از بلاها. پرداخت قیمت آن کفایت از عقیقه نمی‌کند. بهتر است عقیقه و فرزندی که برایش عقیقه می‌شود، از حیث جنسیت مساوی باشند، ولی ...
  • اصول و فروع دین را نام برده و مختصراً توضیح دهید؟
    352393 Laws and Jurisprudence
    دسته بندی اصول دین و فروع دین به این شکلی که در میان ما متداول است از احادیث و روایات ائمه (ع) اخذ نشده است؛ بلکه دانشمندان علوم دینی معارف دینی را به این صورت دسته بندی کردند. تاریخ بحث ها در باره به نیمه دوم قرن اول هجری ...
  • آیا کاشت ناخن مانع غسل و وضو است؟
    339004 Laws and Jurisprudence
    در غسل و وضو، باید آب به اعضای بدن برسد و ایجاد مانعی در بدن که رفع آن مشکل یا غیر ممکن است، جایز نیست، مگر در صورتی که ضرورتی آن را اقتضا کند و یا غرض عقلائی مشروعی در این امر وجود داشته باشد.در هر حال، اگر مانعی ...
  • آیا خداوند به نفرینی که از دل شکسته باشد، توجه می کند؟ یا فقط دعاهای مثبت را اجابت می کند؟
    327734 Practical
    نفرین در آموزه های دینی ما مسئله ای شناخته شده است، چنان که در آیات و روایات آمده است: "بریده باد هر دو دست ابو لهب"؛ "از نفرین مظلوم بترسید که نفرین مظلوم به آسمان می رود". و... . منتها همان گونه که دعا برای استجابت، نیازمند شرایط است، ...
  • آیا از آیات قرآن می‌توان امامت علی(ع) را اثبات کرد؟
    310784 امام علی ع
    بهترین راه اثبات امامت امام علی(ع) برای اهل‌سنت، تمسک به قرآن و روایاتی که در کتب خودشان نقل شده، می‌باشد و البته بدیهی است که انسان باید حقیقت‌جو باشد تا به توجیهات ناصواب و غیر عقلانی متوسل نشود و چشم را به روی حقیقت نبندد.در قرآن ...